Saturday, 25 August 2012

ပဌာန္း ေဒသနာေတာ္ မွ သိမွတ္ဖြယ္ရာမ်ား

ပဌာန္း ေဒသနာေတာ္ မွ သိမွတ္ဖြယ္ရာမ်ား

ပ႒ာန္းကို ေျပာမယ္ဆိုရင္ အဘိဓမၼာ (၇)က်မ္းလံုးကိုလဲ နည္းနည္းစိစစ္ရမယ္ ၊

သတၱ သတၱာယ (၇) ခုကိုလဲ နည္းနည္းေတာ႔ ေရးဥိးမွ ေကာင္းမယ္ ။ပ႒ာန္းကို စျပီးဆင္ျခင္တဲ႔ သမိုင္းေလးရယ္ ၊ ဆက္ႏြယ္ေနတဲ႔ ျဖစ္စဥ္ေလးေတြရယ္ ပါ သိရေတာ႔ ပိုေကာင္းပါမယ္။

ျမတ္စြာဘုရားအေလာင္းေတာ္သည္ မဟာသကၠရာဇ္ ၁၀၃ ခု၊ ကဆုန္လျပည့္ေန႔၌ သဗၺညဳ ျမတ္စြာဘုရား အျဖစ္ ေရာက္ရွိခဲ့ၿပီးေနာက္(က) ပလႅကၤသတၱာဟ ။ ။ ဘုရားျဖစ္တဲ႔ ေနရာ (ပလႅင္)ထက္မွာပဲ ကဆုန္လျပည္႔ေက်ာ္ ( ၁ ) ရက္ေန႔မွ (၇) ရက္ေန႔အထိ မလႈပ္မရွား ဆက္ျပီး သီတင္းသံုးေတာ္မူပါတယ္ ။ ပထမေန႔ ၊ ေန႔အခါမွာ ဖလသမာပတ္ ၀င္စားျပီး ေနပါတယ္ ။ညအခါမွာ ပဋိစၥသမုပၸါဒ္ တရားေတာ္ၾကီးကို အႏုလံု ၊ ပဋိလံု သံုးသပ္ဆင္ျခင္ေတာ္မူပါတယ္။ ” ယဒါဟေ၀ …” စေသာ ဥဒါန္း(၃) ဂါထာကို အသံမထြက္ဘဲ စိတ္ထဲမွ က်ဴးရင္႔ေတာ္မူပါတယ္။ (သတၱာဟ-၇-ရက္ )

(ခ) အနိမိသ သတၱာဟ။ ။ ေဗာဓိပင္ရဲ.အနီး အေရွ.ေျမာက္ ယြန္းယြန္း ၁၄-လံအကြာ ေနရာမွာ ကဆုန္လျပည္႔ေက်ာ္ (၈) ရက္ေန႔မွ (၁၄) ရက္ေန႔အထိ ၇-ရက္ ထပ္မံသီတင္းသံုးေတာ္မူပါတယ္ ။ ” ငါသည္ ပါရမီမ်ားျဖည္႔ခဲ႔ေသာေၾကာင္႕ ဤပလႅင္ထက္မွာ မာရ္ (၅)ပါးကိုေအာင္ျမင္ျပီး ဘုရားျဖစ္ခဲ႔ျပီ တကား ” ဟုဆင္ျခင္ကာ ေျဖာင္႔ေျဖာင္႔မတ္မတ္ ရပ္ေနေတာ္မူကာ အပရာဇိတ ပလႅင္ကို မမွိတ္ေသာ မ်က္စိျဖင္႔ (၇)ရက္လံုးၾကည္႔ရႈ၀မ္း ေျမာက္ေနေတာ္မူသည္ ။[ အ = မ ၊ နိမိသ = မ်က္စိမွိတ္သည္ , အနိမိသ = မ်က္စိမမွိတ္ဘဲ ]

(ဂ) (ရတနာ) စကၤမ သတၱာဟ။ ။ ေနာက္တခါ ကဆုန္လကြယ္ေန႔မွ နယုန္လဆန္း (၆) ရက္ေန႔အထိ ၇-ရက္ တြင္ ေဗာဓိပင္ပလႅင္ နဲ႔ အနိမိသဌာန အၾကား ၊ ေဗာဓိပင္၏ ေျမာက္ဘက္၌ စၾကၤံၾကြကာ ထပ္မံသီတင္းသံုးေတာ္မူပါတယ္ ။ ဒီေနရာမွာ နတ္ေတြက “….ရွင္ေဂါတမသည္ ေဗာဓိပလႅင္၌ တပ္မက္ေနေသးသည္ ၊ ဘုရားစင္စစ္မျဖစ္ေသး”..ယံုမွားသံသယျဖစ္ၾကသည္။ထိုယံုမွားေပ်ာက္ေစရန္ ေရအစံု ၊ မီးအစံု ယမကျပာဋိဟာျပေတာ္မူပါတယ္။ စၾကၤံၾကြရင္း တရားဆင္ျခင္၊ဖလသမပတ္ ၀င္စားေသာေၾကာင္႔ ” စကၤမ သတၱာဟ “ေခၚသည္။

(ဃ) ရတနာဃရ သတၱာဟ။ ။ ေဗာဓိပင္၏ အေနာက္ေျမာက္ ၁၀-လံ အကြာတြင္ နတ္မ်ားဖန္ဆင္းပူေဇာ္ေသာ ရတနာေရြွအိမ္ထက္၌ နယုန္လဆန္း (၆) ရက္ေန႔မွ (၁၃)ရက္အထိအဘိဓမၼာတရားေတာ္ကိုဆင္ျခင္ေနေတာ္မူပါတယ္။အဘိဓမၼာေရွးဦး(၆)က်မ္းကိုဆင္ျခင္ရာတြင္ ေရာင္ျခည္ေတာ္ ကြန္႔ျမဴးျခင္း မရွိေသးပါ ။ေနာက္ဆံုး ပဌာန္းေဒသနာေတာ္ၾကီးကို ဆင္ျခင္သံုးသပ္ေတာ္မူေသာအခါမွသာ ေရာင္ျခည္ေတာ္ (၆)သြယ္ ကြန္႔ျမဴးကာ နတ္၊ျဗဟၼာတို႔သည္လည္း ေျခေတာ္ရင္းမွာ ဦးခိုက္ၾကကုန္၏ ။

(၁)နီလ=ညိဳေမွာင္ေသာအေရာင္(ဆံပင္၊ေမြးညွင္းမ်က္လံုးမွထြက္သည္)
(၂)ပီတ=ေရႊေရာင္(အသားနဲ႔မ်က္လံုးမွထြက္သည္)
(၃)ေလာဟိတ=အနီေရာင္(အေသြးအသားထဲမွႏွင္႔မ်က္လံုးမွထြက္သည္)
(၄)ၾသဒါတ= အျဖဴေရာင္ (အရိုးေတာ္မ်ား ၊ သြားေတာ္ စြယ္ေတာ္မ်ား ႏွင္႔ မ်က္လံုး မွ ထြက္သည္)
(၅)မဥၨိ႒=ညိဳေမာင္းေသာအေရာင္(ခႏၶာအစိတ္အပိုင္းၾကီးငယ္မွထြက္သည္)
(၆)ပဘႆရ=ျပိဳးျပိဳးပ်က္ပ်က္အေရာင္(ခႏၶာအစိတ္အပိုင္းၾကီးငယ္မွထြက္သည္)
တဆက္တည္း မွာ သတိရလာတာေလး ေျပာဥိးမယ္။ ဒီ ေရာင္ျခည္ေတာ္ (၆)ပါးကိူပဲ ၁၉၅၀ ၊ေမလ မွာက်င္းပတဲ႔ ကိုလံဘို ကမၻာ႔ဗုဒၶညီလာခံမွာ အျပည္ျပည္ဆိုင္ရာ ဗုဒၶသာသနာ႔ အလံ အျဖစ္ တီထြင္ သတ္မွတ္ခဲ႔ပါတယ္။
ဒါေပမယ္႔အလံေတာ္မွာအေရာင္(၅)မ်ိဳးပဲပါပါတယ္။
ပဘႆရ ဆိုတဲ႔ ျပိဳးျပိဳးပ်က္ပ်က္ အေရာင္ သည္ က်န္ အေရာင္ ၅ မ်ိဳးမွာ အက်ံဳး၀င္ျပီး ျဖစ္ပါတယ္။နီလ ဆိုတဲ႔ ညိဳေမွာင္ေသာ အေရာင္ဆိုတာ အနီးစပ္ဆံုး အျပာေရာင္ အျဖစ္ အတည္ျပဳလိုက္ပါတယ္။ အေရာင္နဲ႔ ဆိုင္တဲ႔ ဘာသာျပန္ကြဲလြဲမႈေတြကို ျမန္မာနဲ႔ သီဟိုဠ္ ဆရာေတာ္ေတြ ျပန္ညွိရပါတယ္။မဥၨိ႒ ဆိုတဲ႔ ညိဳေမာင္းေသာ အေရာင္ ၊ မရမ္းေစ႔ေရာင္ ကို လိေမၼာ္ေရာင္လို႔ အတည္ျပဳလိုက္ပါတယ္။ဒါေၾကာင္႔ အျပည္ျပည္ဆိုင္ရာ ဗုဒၶသာသနာ႔ အလံမွာ (၅)ေရာင္ရွိေနပါတယ္။
နီလ = Universal Compassion ၊ Loving kindness, peace and universal compassion .. မဟာကရုဏာေတာ္
ပီတ = The Middle Path ၊ avoiding extremes, emptiness မဇိၥဳမ ပဋိပဒါ လမ္းစဥ္
ေလာဟိတ = The blessings of practice - achievement, wisdom, virtue, fortune and dignityမဂၤလာတရား
ၾသဒါတ = The purity of Dharma - leading to liberation, outside of time or space ၀ိသုဒၶိ ၊ ၀ိမုတၱိတရား
မဥၨိ႒=TheBuddha’steachings-wisdomပညာ
ပဘႆရ = အေပၚ (၅)မ်ိဳးေပါင္းထားျခင္း ..တို႔ ျဖစ္တယ္ ဆိုပါေတာ႔ ။

(င) အဇပါလသတၱာဟ ( ဆိတ္ေက်ာင္း ေညာင္ပင္) ။ ။ ေဗာဓိပင္ ရဲ. အေရွ. (၃၂)လံ အကြာမွာ ျဖစ္ပါတယ္ ။ နယုန္လဆန္း (၁၄)ရက္ေန႔မွနယုန္လျပည္႔ေက်ာ္ (၅)ရက္အထိ (၇)ရက္ျဖစ္ပါတယ္။ မာရ္နတ္ရဲ. သမီး (၃) ေယာက္ ( တဏွာ ၊အရတီ ၊ရာဂါ ) က ဘုရားရွင္ကို မိန္းမမာယာျဖင္႔ ျဖားေယာင္းဖို႔ ၾကိဳးစားခဲ႔ၾကပါတယ္။ ( မိန္းကေလးေတြ ဘုရားရွင္ကိုေတာင္ မာယာနဲ႔ လွည္႔စားခ်င္ေသးတာ ပုထုဇဥ္ ပုရိသ ေတြကေတာ႔ ဘာေျပာေကာင္းမလဲ ၊ ဘာမွကိုေျပာလို႔ မေကာင္းပါဘူး ။ ) ဒီ ဆိတ္ေက်ာင္း ေညာင္ပင္ မွာပဲ ဟုန္ဟုန္က ပုဏၰားက အဘယ္သူကို ျဗဟၼာဏ မည္ပါသလဲ လို႔ ေမးေလွ်ာက္ပါတယ္။ ဘုရားရွင္ ဒီေနရာမွာပဲ သတၱ၀ါေတြကို တရားေဟာဖို႔ စျပီး စီစဥ္ဆံုးျဖတ္ေတာ္မူပါတယ္ ။

(စ) မုစလိႏၵ သတၱာဟ ( မုစလိႏၵာအိုင္၀ယ္ နဂါးပါးျပင္းေအာက္ဌာန) ။ ေဗာဓိပင္ ရဲ. အေရွ.ေတာင္ (၁၅)လံ အကြာ မွာ နယုန္လျပည္႔ေက်ာ္ (၆)ရက္ေန႔မွ နယုန္လျပည္႔ေက်ာ္ (၁၂)ရက္ထိ ျဖစ္ပါတယ္ ။ဒီမွာ ေျပာင္းေရြ.သီတင္းသံုးစဥ္မွာ အခါမဲ႔ မိုးရြာခဲ႔ပါတယ္။ ဒီအခါမွာ မုစလိႏၵာအိုင္ နဂါးမင္းဟာ တန္ခိုးနဲ႔ လိုတာကို ဖန္ဆင္းႏိုင္ေပမယ္္႔ သူရဲ. ပကတိ ကိုယ္ေတာ္နဲ႔သာ ပါးျပင္းမိုးျပီး ရာသီဥတုဒဏ္ကေန ကာကြယ္ပူေဇာ္ခဲ႔ပါတယ္။နဂါးမင္းအား သတၱ၀ါေတြကို မျငင္းဆဲဖို႔ ေဒါသကို ထိန္းဖို႔ ၊ ငါ ဟူေသာ မာန္မာန ကို ခြာဖို. ဆံုးမေတာ္မူပါတယ္။

(ဆ) ရာဇာယတန သတၱာဟ (လင္းလြန္းပင္ )။ ။ေဗာဓိပင္ ရဲ.ေတာင္ဘက္ (၄၀)လံ အကြာ..[ (၁၁)လံ ဟု စာမွာရွိေပမဲ႔ ဗုဒၶဂါယာမွာ လက္ေတြ႔အားျဖင္႔ (၄၀) လံ ရွိတယ္လို႔ ဆိုပါတယ္ ] နယုန္လျပည္႔ေက်ာ္ (၁၃)ရက္မွ ၀ါဆိုလဆန္း ( ၄)ရက္ေန႔ အထိ (၇) ရက္ ပတ္လံုး သမာပတ္ ၀င္စား ပါတယ္ ။ (၇) ရက္ျပည္႔တဲ႔ မနက္မွာ သိၾကားမင္းက တဇုသီး ၊ တံပူေတြ ဆပ္ကပ္ပါတယ္။ ကိုယ္လက္သန္႔စင္ အေပါ႔ ၊အေလးသြားျပီး (၄၉)ရက္တာ ပင္ပန္းခဲ႔ရသမွ်ကို သည္းခံေတာ္မူပါတယ္။အဲဒီ႔ေန႔ ဘုရားရွင္ အစာအာဟာရမွီ၀ဲရန္ လိုအပ္ ေနခ်ိန္မွာ ျမန္မာႏိုင္ငံ ၊ ရာမညတိုင္း ၊ ဥကၠလာ ဇနပုဒ္ ၊ေပါကၠရ၀တၱီ ဇနပုဒ္ တို႔မွ ကုန္သည္ညီေနာင္ တဖုႆ၊ဘလႅိက မွ မုန္႔က်စ္ဆုပ္ ဆပ္ကပ္ပါတယ္။ (ေျပာရရင္ မ်ားတယ္ ။ စိတ္၀င္စားစရာျဖစ္လို႔ သီတဂူဆရာေတာ္ ရဲ႔ တဖုႆ၊ဘလႅိကညီေနာင္တရား နာပါေလ ။ ) ဒီကုန္သည္ညီေနာင္ ကပ္တဲ႔ ဆြမ္းကို လက္ခံဖို႔ စတုမဟာရာဇ္ နတ္မင္းၾကီး (၄)ပါးမွ သပိတ္ (၄)လံုး တျပိဳင္တည္းကပ္လွဴၾကရာ ဘုရားရွင္က အဓိဌာန္နဲ႔ (၁)လံုးတည္းျဖစ္ေစျပီး အလွဴခံပါတယ္။ ( ဒီသပိတ္ေတာ္ကို အခုေခတ္မွာပါ ဖူးရရင္ သိပ္ေကာင္းမွာပဲေနာ္ ) ။ ကုန္သည္ညီေနာင္ ကို သံဃာမရွိေသးတဲ႔ အတြက္ ေဒြ၀ါစိက သရဏဂံု (၂)ပါး ပဲ ေပးပါတယ္။ဆံေတာ္ (၈)ဆူ စြန္.ေတာ္မူပါတယ္ ။ ဒီဆံေတာ္ေတြကို ေရႊတိဂံုေစတီမွာ ဌာပနာျပဳပါတယ္။

အဘိဓမၼာ၇-က်မ္း။
အဘိဓမၼာႏွင့္အဘိဓမၼတၳမည္ပံု။
အဘိဓမၼာ ၇-က်မ္းလံုးသည္ အဘိဓမၼာ မည္၏။ စိတ္,ေစတသိက္, ႐ုပ္, နိဗၺာန္ ၄-ပါးသည္ အဘိဓမၼတၳ မည္၏။

အဘိဓမၼာသမိုင္းႏွင့္အဘိဓမၼာ၇-က်မ္း
အဘိဓမၼာ၇-က်မ္းကိုသံုးသပ္ဆင္ျခင္ျခင္း
(အေပၚမွာေဖာ္ျပျပီးသားပါပဲ)
ျမတ္စြာဘုရားအေလာင္းေတာ္သည္ မဟာသကၠရာဇ္ ၁၀၃ ခု၊ ကဆုန္လျပည့္ေန႔၌ သဗၺညဳ ျမတ္စြာဘုရား အျဖစ္ ေရာက္ရွိခဲ့ၿပီးေနာက္ သတၱဌာန စံေတာ္မူရာ နယုန္လဆန္း ၇-ရက္ေန႔မွ ၁၃ ရက္ေန႔ထိတြင္ ေဗာဓိပင္ႏွင့္ ေရႊပလႅင္၏ အေနာက္ေျမာက္အရပ္၌ နတ္တို႔ဖန္ဆင္း လွဴဒါန္းအပ္ေသာ ရတနာေရႊအိမ္ (ရတနာဃရ) တြင္ သီတင္းသံုးေတာ္မူၿပီး အဘိဓမၼာ ၇-က်မ္းကို သံုးသပ္ ဆင္ျခင္ေတာ္မူသည္။

အဘိဓမၼာ ၇-က်မ္းကို ေဟာၾကားေတာ္မူျခင္း

ျမတ္စြာဘုရားသည္ ပထမ၀ါကို မိဂဒါ၀ုန္မွာ ၀ါကပ္ေတာ္မူၿပီး ဒုတိယ၀ါ၊ တတိယ၀ါ၊ စတုတၳ၀ါတို႔ကို ရာဇၿဂိဳဟ္ျပည္ ေ၀ဠဳ၀န္ေက်ာင္း၊ ပဥၥမ၀ါကို ေ၀သာလီျပည္၊ ဆ႒၀ါကို မကုဠေတာင္ စသည့္ ေနရာဌာနမ်ား၌ ၀ါကပ္ေတာ္မူသည္။ သတၱမ၀ါကို တာ၀တိ ံသာနတ္ျပည္၌ ၀ါကပ္ေတာ္မူၿပီး မယ္ေတာ္ျဖစ္ခဲ့ဖူးသည့္ သႏၱဳႆိတ နတ္သားကို အမွဴးထား၍ အဘိဓမၼာေဒသနာေတာ္ကို ၀ါတြင္းသံုးလပတ္လံုး အသံမစဲ ေဟာေတာ္မူသည္။

အက်ယ္နည္း
မယ္ေတာ္ကို ေက်းဇူးဆပ္လိုျခင္း၊ မိဘေက်းဇူးကို သတၱ၀ါတို႔နားလည္ေစလိုျခင္း၊ အဘိဓမၼာတရားကို အစအဆံုး တထိုင္တည္း ေဟာၾကားလိုျခင္း၊ အစ အဆံုး တထိုင္တည္းေဟာမွ နာၾကားရေသာ တရားနာတို႔ အက်ဳိးထူး ရႏိုင္ျခင္း၊ အဘိဓမၼာေဒသနာေတာ္၏ က်ယ္၀န္းနက္နဲမႈကို သိေစလိုျခင္း၊ လူတို႔သက္တမ္းႏွင့္ သံုးလေလာက္ေဟာမွ ကုန္ႏိုင္မည့္ တရားျဖစ္သည့္အတြက္ လူတို႔႔ ဣရိယာပုထ္ျဖင့္ ေဟာသူေရာ နာသူပါ မေနႏိုင္ျခင္း တို႔ေၾကာင့္ အဘိဓမၼာအက်ယ္နည္း ( ၀ိတၳာရနယ ) ကို တာ၀တိ ံသာနတ္ျပည္၌ ေဟာရျခင္းျဖစ္သည္။

အက်ဥ္းနည္း
ျမတ္စြာဘုရားသည္ လူသားျဖစ္ေတာ္မူသည့္အတြက္ ဆြမ္းခံျခင္း ဆြမ္းစားျခင္း ေရခ်ဳိးသန္႔စင္ျခင္း စသည္ ျပဳလုပ္ရန္ နိမၼိတ႐ုပ္ပြားေတာ္ကို အဓိ႒ာန္ျဖင့္ ဖန္ဆင္းၿပီး လူ႔ျပည္သို႔ ၾကြေတာ္မူရာတြင္ ဟိမ၀ႏၱာစႏၵကူးေတာ၌ ေန႔သန္႔စင္ (အနားယူ)ေတာ္မူသည္။ ထို စႏၵကူးေတာတြင္ အရွင္သာရိပုတၱရာ မေထရ္သည္ ျမတ္စြာဘုရားအား ၀တ္ႀကီး၀တ္ငယ္ ျပဳစုခစားခိုက္ ျမတ္စြာဘုရားက ရွင္သာရိပုတၱရာအား အက်ဥ္းခ်ဳပ္နည္း ( သေခၤပနယ ) ကို ေဟာေတာ္မူသည္။

မက်ဥ္းမက်ယ္နည္း
ရွင္သာရိပုတၱရာက ျမတ္စြာဘုရား ေဟာခဲ့သည့္ အက်ဥ္းနည္းကို တပည့္ ရဟန္းငါးရာတို႔အား မက်ဥ္းမက်ယ္ နည္း ( နာတိ၀တၳာရ-နာတိသေခၤပနယ )ျဖင့္ ျပန္လည္ ပို႔ခ်ေတာ္မူသည္။
ေနာက္တေန႔တြင္ ထိုပို႔ခ်ခ်က္အား ျမတ္စြာဘုရားထံေမွာက္၌ ျပန္လည္တင္ျပ အစစ္ေဆးခံရာ ျမတ္စြာဘုရားက နားေထာင္၍ လက္ခံအတည္ျပဳ ေတာ္မူခဲ့သည္။

ဤသို႔ျဖင့္ အဘိဓမၼာ ေဒသနာေတာ္ႀကီးသည္ ခုနစ္၀ါေျမာက္ျဖစ္ေသာ မဟာသကၠရာဇ္ ၁၀၉ ခု ၀ါဆိုလျပည့္ေက်ာ္ ၁-ရက္မွ သီတင္းကြၽတ္လျပည့္ေန႔ထိ ၃-လအတြင္း နည္း ၃-နည္းျဖင့္ လူ႔ျပည္-နတ္ၿပည္တျပိဳင္တည္းေပၚထြန္းခဲ့ေလသည္။(ဒီေနရာမွာဒီအဘိဓမၼာတရားကိုညီေတာ္အာနႏၵာကိုလည္း ျမတ္စြာဘုရားျပန္ေဟာသြားမယ္ဆိုတာ ေသခ်ာပါတယ္။ အာနႏၵာရဲ႔ ပန္ဆုရွိေနျပီးသား ၊ ဘုရားကလဲ ကတိေပးျပီးသား ျဖစ္ေနတာကိုး။ )

အက်ဥ္းခ်ဳပ္အလ်က္အားျဖင္႔ေတာ႔ -
၁။ဓမၼသဂၤဏီက်မ္း
ဓမၼ-တရား၊သဂၤဏီ-ေရတြက္ျခင္း၊
ပရမတၳတရားမ်ားကိုေရတြက္ေပါင္း႐ံုးျပေသာက်မ္းျဖစ္သည္။
ထိုသုိ႔ ေပါင္း႐ံုးျပရာတြင္ ဦးစြာ ေခါင္းစဥ္ မာတိကာမ်ားကို ေဟာၾကားၿပီးမွ ထိုမာတိကာမ်ားအလိုက္ အဓိပၸါယ္ အက်ယ္ကို ဆက္လက္ ေဟာၾကားေတာ္မူသည္။

၂။၀ိဘဂၤ(၀ိဘင္းက်မ္း)၀ိဘဂၤ-အက်ယ္ေ၀ဖန္ေဟာျခင္း။
ဓမၼသဂၤဏီတြင္ စုေပါင္းေရတြက္ခဲ့သည့္ ပရမတၳတရားမ်ားကို ၁၈-ပိုင္းခြဲၿပီး နည္း ၃-နည္းျဖင့္ အက်ယ္ေ၀ဖန္ ေဟာၾကားသည့္ က်မ္းျဖစ္သည္။ နည္း ၃-နည္း မွာ ..- တရားနာပုဂၢိဳလ္တိုင္း အလြယ္တကူ နားလည္ႏိုင္ေသာ သုတၱန္ေ၀ဖန္နည္း (သုတၱႏၱဘာဇနီယနယ)- အထက္တန္း တရားနာပုဂၢိဳလ္မ်ားသာ နားလည္ႏိုင္ေသာ အဘိဓမၼာေ၀ဖန္နည္း (အဘိဓမၼာဘာဇနီယနယ)
- တရားနာရာတြင္ အလြန္ထိေရာက္ေသာ အေမးအေျဖနည္း (ပဥွာပုစၦကနယ)
တို႔ျဖစ္သည္။

၃။ဓာတုကထာက်မ္း
ခႏၶာ အာယတန ဓာတ္ တို႔ျဖင့္ ေ၀ဖန္ေဟာၾကားေသာက်မ္းျဖစ္သည္။႐ုပ္ နာမ္ ၂-ပါးကိုပင္ ခႏၶာ ဟူ၍လည္းေကာင္း၊ အာယတန ဟူ၍လည္းေကာင္း၊ ဓာတ္ ဟူ၍ လည္းေကာင္း ေခၚသည္။ ထိုတြင္ ဓာတ္သည္ ခႏၶာ, အာယတန တို႔ထက္ အေရအတြက္အားျဖင့္ မ်ားေသာေၾကာင့္ ဓာတ္ကို ေခါင္းတည္ၿပီးဓာတုကထာဟု ေခၚရျခင္းျဖစ္သည္။ဓမၼသဂၤဏီ၊ ၀ိဘင္းတို႔၌ ေဟာၾကားခဲ့ေသာ ပရမတၳတရားမ်ားကို ခႏၶာနည္း၊ ဓာတ္နည္း၊ အာယတနနည္းတို႔ျဖင့္ ေ၀ဖန္ ေဟာၾကားထားသည္။

၄။ ပုဂၢလပညတၱိ (ပုဂၢလပညတ္က်မ္း)အထက္ပါ ၃-က်မ္းကို ေဟာၾကားစဥ္တြင္ နတ္ျဗဟၼာတို႔၏ စိတ္၌ ေလာကတြင္ ပရမတၳဓမၼမ်ားသာ အေရးပါၿပီး ပညတ္တရားေတြက အေရးမပါဘူးလား ပရမတၳတရားေတြသရွိၿပီးပညတ္တရားေတြဆိုေတာမရွိေတာ့ဘူးလားစသျဖင့္သံသယ၀င္လာၾကသည္။ထိုသံသယမ်ားကိုေျဖေဖ်ာက္ေတာ္မူရန္ ပုဂၢိဳလ္ ပညတ္မ်ားကို ေဟာၾကားသည့္ပုဂၢလပညတ္က်မ္းကို ေဟာေတာ္မူသည္။

၅။ကထာ၀တၳဳက်မ္း
ကထာ-အယူအဆ ၀ါဒေရးရာႏွင့္ ပတ္သက္ေသာစကား၊ ၀တၳဳ-ထိုစကား (တရား) မ်ားတည္ရာ။
အယူအဆ ၀ါဒေရးရာႏွင့္ ပတ္သက္ၿပီး ေဟာျပေသာက်မ္း ျဖစ္သည္။ေဟာၾကားၿပီးျဖစ္ေသာ အထက္ပါ ၄-က်မ္းႏွင့္ ေဟာလတၱံ႕ ျဖစ္ေသာ ယမိုက္က်မ္း၊ ပ႒ာန္းက်မ္း တို႔ႏွင့္ ပတ္သက္၍ ၀ိ၀ါဒျဖစ္လာလွ်င္ အမွန္အမွား ခြဲျခားႏိုင္ရန္ မွတ္ေက်ာက္သဖြယ္ ျဖစ္ေသာ ကထာ၀တၳဳက်မ္းကို ေဟာၾကားေတာ္မူသည္။

၆။ယမက(ယမိုက္က်မ္း)ယမက-အစံု(တစံု)။
-အႏုေလာမ(အႏုလံု)-ပဋိေလာမ(ပဋိလံု)အားျဖင့္တစံု၊
-ပုစၦာ(အေမး)-၀ိသဇၹနာ(အေျဖ)အားျဖင့္တစံု၊
-သႏၷိ႒ာန္(ဆံုးျဖတ္ျခင္း)-သံသယ(ယံုမွားျခင္း)အားျဖင့္တစံု၊
စသျဖင့္ ပရမတၳတရားမ်ားကို အစံုလိုက္ အစံုလိုက္ ေဟာၾကားေတာ္မူေသာ က်မ္းျဖစ္သည္။

၇။ ပ႒ာန (ပ႒ာန္းက်မ္း)ပ-အမ်ဳိးမ်ဳိး၊ ဌာန-အေၾကာင္းတရား။အေၾကာင္းတရား အမ်ဳိးမ်ဳိး (ေၾကာင္းက်ဳိးဆက္ အမ်ဳိးမ်ဳိး) တို႔ကို ေဟာေတာ္မူေသာက်မ္း ျဖစ္သည္။ဓမၼသဂၤဏီ စေသာ အထက္ပါ ၆-က်မ္းကို ၂၄-ပစၥည္းျဖင့္ စက္လွည့္ၿပီး ဉာဏ္ေတာ္က်က္စား ေဟာၾကားထားသည္။ ပ႒ာန္းက်မ္းႀကီးကို ေဟာၾကားေတာ္မူရာ၌ ဥေဒၵသ (အက်ဥ္း)၊ နိေဒၵသ (အက်ယ္)၊ ပဋိနိေဒၵသ (ထပ္ဆင့္အက်ယ္)တို႔ျဖင့္အဆင့္ဆင့္ေဟာၾကားေတာ္မူသည္။
(ကိုးကား ။ ။ သာကီႏြယ္၏ အဘိဓမၼာက်င့္စဥ္မွ)လက္ရွိ ပိဋကတ္ (၃)ပံု ျမန္မာျပန္မွာက ဓာတုကထာက်မ္း၊ ယမိုက္က်မ္း နဲ႔ ပ႒ာန္းက်မ္း မပါေသးဘူး ။ ဒါေၾကာင္႔ အကိုတို႔ ေလ႔လာဖို႔ ခက္ေနေသးတယ္။ ဒီအျပင္ အ႒ကထာနဲ႔ ဋီကာ မပါဘဲနဲ႔ လဲ ေလ႔လာလို႔ မရဘူး။ ျမန္မာျပန္ကို ဖတ္ၾကည္႔ေပါ႔ ။ လက္ရွိမွာေတာ႔ ဆရာေတာ္ အရွင္ဇနကာဘိ၀ံသ နဲ႔ အရွင္ေဆကိႏၵ (၂) ပါး ေတာ႔ ပ႒ာန္းကို ရွင္းလင္းေဟာၾကားထားတာရွိတယ္ ။

အဘိဓမၼာ သင္တန္းမွာ မွတ္သားမိတာကေတာ႔ ၀ါတြင္း ( ၃ ) လ မွာ -
၁။ ဓမၼသဂၤဏီက်မ္း ကို ( ၁၂ ) ရက္
၂။ ၀ိဘဂၤ (၀ိဘင္းက်မ္း)ကို ( ၁၂ ) ရက္
၃။ ဓာတုကထာက်မ္းကို ( ၆ ) ရက္
၄။ ပုဂၢလပညတၱိ (ပုဂၢလပညတ္က်မ္း)ကို ( ၇ ) ရက္
၅။ ကထာ၀တၳဳက်မ္းကို ( ၈ ) ရက္
၆။ ယမက (ယမိုက္က်မ္း)ကို ( ၂၀ ) ရက္
၇။ ပ႒ာန (ပ႒ာန္းက်မ္း)ကို ( ၂၅ ) ရက္ ေဟာေတာ္မူခဲ႔သည္။ ရက္အမ်ားဆံုးေဟာ ရတယ္ဆိုတာ သတိထားပါ။

နတ္ျပည္မွာ ဘုရားရွင္ ရဲ႔ ႏႈတ္ထြက္စကားေျပာႏႈန္း ျမွင္႔ျပီးေဟာလို႔ရတာ ဟာလဲ အေၾကာင္းတစ္ခုလို႔ ဆိုပါတယ္။ သာမာန္လူ စကား (၁)ခြန္းေျပာရင္ အရွင္အာနႏၵာက (၈) ခြန္း ၊ ဘုရားရွင္က (၁၂၈) ခြန္းေျပာႏိုင္တယ္ လို႔ ဆိုပါတယ္။ ဒါေပမယ္႔ ပါရမီျဖည္႔စဥ္ ကာလတေလ်ာက္လံုး မုသား၀ါဒ( ၀စီဒုစရိုက္ -၄-ခုလံုးေပါ႔ ) ကို လံုး၀ မေျပာခဲ႔တဲ႔ သီလေကာင္းမႈေၾကာင္႔ ဘုရားရွင္မွာ သြားေတာ္ (၄၀) ရွိတဲ႔ အျပင္ အသံရဲ႕ ၾကည္လင္ပီျပင္ျခင္း ၊ လိုအပ္သူကို သာ ၾကားေစျခင္း စေသာ ေကာင္းက်ိဳးေတြပါ ရေစပါတယ္။
အကို္ တြက္ၾကည္႔တာကေတာ႔ လူ့ျပည္ (၁၀၀) ႏွစ္ = တာ၀တိသာ(၁) ရက္… (ယမိုက္က်မ္း-အရ)လူ့ျပည္ (၁) ႏွစ္ = လူ့ျပည္ (၁၂) လ = တာ၀တိသာ ( ၀.၂၄ ) နာရီ  လူ့ျပည္ (၃) လ = တာ၀တိသာ ( ၀.၀၆ ) နာရီ = တာ၀တိသာ (၃.၆) မိနစ္ နတ္ေတြအတြက္ေတာ႔ (၃.၆) မိနစ္ ပဲၾကာပါတယ္ ။ သူတို႔ရဲ႔ အခ်ိန္အတုိင္းအတာေတြ အကို္တို႔န႔ဲ ေရတြက္ပံု တူရင္ေပါ႔ ေလ။ (၆၀) မိနစ္ = (၁)နာရီေတြ ဘာေတြ၊ မရွိရင္ေတာ႔ ဒီလိုတြက္လို႔ မရႏိုင္ဘူးေပါ႔ ။

ဒါေတြက ပ႒ာန္းနဲ႔ ဆက္ႏြယ္ေနတဲ႔ ျဖစ္စဥ္ေတြေပါ႔ ။ မဆိုင္တာေတြပါ ပါေနေပမယ္႔ ဗဟုသုတရစရာေတြ မို႔လို႔ အကုန္ ေရးေပးလိုက္တာပါ ။ ပ႒ာန္းကို ေနာက္ေန႔ေျပာၾကတာေပါ႔။

ပ႒ာန္း ေဒသနာေတာ္ မွ သိမွတ္ဖြယ္ရာမ်ား ။ ။ပ႒ာန္း = ပ + ဌာန
ပ = အမ်ိဳးမ်ိဳးအစားစား မ်ားျပားေသာဌာန = အေၾကာင္း (ဒီေနရာမွာ စာလံုးေပါင္းမူကြဲေနတာ သတိထားမိပါတယ္။ ႒ နဲ႔ ဌ ျဖစ္ပါတယ္။ စာအုပ္ေတာ္ေတာ္မ်ားမ်ားမွာ ပ႒ာန္း ကို ႒ နဲ႔ ေဖာ္ျပျပီးေတာ႔ ဌာန လို႔ ျပန္ခြဲတာကိုေတာ႔ ဌ နဲ႔ပဲ ေဖာ္ျပထားတာ ေတြ႔ရပါတယ္။ ျမန္မာစာလံုးေပါင္းသတ္ပံုက်မ္းမွာ ၾကည္႔ေတာ႔ ႒ = ဋ + ဌ လို႔ ေတြ႔ရပါတယ္။ ပ+ဌာန ကို သီဟိုဠ္ ပါဠိ ျပင္လိုက္ေတာ႔ ပ႒ာန္း လို႔သာ ျမန္မာ အကၡရာနဲ႔ ေရးရမယ္ဆိုပါတယ္။ ပဌာန္း လို႔ မေရးၾကရပါဘူး။ အေရးမၾကီးလွေပမယ္႔ အဓိပၸါယ္ဖြင္႔ဆိုမႈ လြဲသြားမွာစိုးလို႔ သတိထားမိပါတယ္။ ) ။
ေနာက္အမည္တစ္မ်ိဳးကေတာ႔ -
အနႏၱနယသမႏၱပ႒ာန္းက်မ္း=အနႏၱနယ+သမႏၱ
အနႏၱနယ=အဆံုးမရွိေသာက်မ္း
သမႏၱ = ထက္၀န္းက်င္အဆံုးမရွိေသာ နည္းလမ္းတို႔ျဖင္႔ တန္ဆာဆင္ထားေသာ ထက္၀န္းက်င္ ျပည႔္စံုေသာက်မ္းလို႔ေခၚၾကပါတယ္။
ဒီေတာ႔ ပ႒ာန္း ဆိုတာ အမ်ိဳးမ်ိဳးအစားစား မ်ားျပားေသာ အေၾကာင္း တရားမ်ားကို ေလ႔လာေဟာၾကားတဲ႔ တရားေတာ္ျဖစ္ပါတယ္။ေလာကၾကီးမွာ ပညတ္သေဘာအရ သတၱေလာက ၊ ၾသကာသ ေလာက ၊ သခၤါရ ေလာက ရယ္လို႔ (၃)မ်ိဳးရွိပါမယ္။ ဒီေလာကေတြကို ပရမတ္အားျဖင္႔ ခြဲစိတ္ရင္ေတာ႔ ရုပ္ နဲ႔ နာမ္ ( ၂ ) ပါးပဲ ရွိပါမယ္။ ဒီအထဲမွာမွ အၾကမ္းအားျဖင္႔ နာမ္ ကို ထပ္ခြဲေတာ႔ စိတ္ နဲ႔ေစတသိတ္ (၂)မ်ိဳး ထပ္ ရွိမယ္။ ဒီေတာ႔ သက္ရွိမွန္သမွ်မွာ ရုပ္နဲ႔ နာမ္ ( တနည္း ) ရုပ္ ၊ စိတ္ ၊ ေစတသိတ္ တို႔ ရွိေနျပီး ၊ သက္မဲ႔မွာေတာ႔ ရုပ္သာလွ်င္ ရွိပါမယ္။ ေလာကၾကီးမွာ ရွိတဲ႔ နိယာမတရား(၅)ပါးနဲ႔ထိေတြ႔တဲ႔အခါအခ်ိဳ႔ေသာ သက္မဲ႔မ်ားဟာ သက္ရွိအလား ထင္မွတ္မွားရပါတယ္။ ေမြးဖြားတယ္ ၊ ၾကီးရင္႔တယ္ ၊ အိုေဟာင္းလာတယ္ ၊ မ်ိဳးပြားတယ္ ၊ ေသေၾကပ်က္စီးတယ္ သေဘာေတြ တူေနၾကလို႔ သက္မဲ႔ ကို သက္ရွိ အျဖစ္ အယူမွားတာေတြ ရွိခဲ႔ ၊ ရွိေနၾကတယ္။ အထင္ရွားဆံုးကေတာ႔ သစ္ပင္ေတြေပါ႔ ။

ေနာက္တစ္ခ်က္ ဒီ ေလာက (၃)ပါးမွာ အ၀ိဇၹာနဲ႔ တဏွာ ကို အရင္းခံျပီး ဥပါဒါန္ ၊ ကံ (သခၤါရ) နဲ႔ အာဟာရ ေတြ ေထာက္ပံ႔ တည္ေပးေနသမွ်ကေတာ႔ သတၱေလာက က သတၱ၀ါေတြဟာ ၾသကာသေလာကထဲက ဘံု အမ်ိဳးမ်ိဳးမွာ က်င္လည္ေနၾကရမွာပါပဲ ။ ဒီလို ဒုကၡေတြ ေမြးလိုက္၊ေသလိုက္နဲ႔ လည္ေနတာကို သံသရာလို႔ ေခၚတာပါပဲ ။ ဒီလို လူျဖစ္လိုက္ ၊ နတ္ျဖစ္လိုက္ ၊ တိရ စၦာန္ ျဖစ္လိုက္ ၊ အပယ္ေရာက္လိုက္၊ ငရဲက်လိုက္ျဖစ္ေနတာေတြဟာ ကုိယ္ ျပဳဖူးတဲ႔ အေၾကာင္းတရားေတြေၾကာင္႔ ျဖစ္တယ္။ ဘယ္တန္ခိုးရွင္တစ္ဦးတစ္ေယာက္မွ ဖန္တီးေပးေနတာ မဟုတ္ဘူး။ အေၾကာင္းတရား ရွိခဲ႔ လို႔ ဒီလို အက်ိဳးေတြ ျဖစ္ေနတယ္ဆိုတာကို တိတိက်က် ပိုင္းျခားေဟာထားတာကေတာ႔ ပဋိစၥ သမုပၸါဒ္ ေဒသနာေတာ္ ပါပဲ ။

ျမတ္စြာဘုရားအေလာင္းေတာ္သည္ မဟာသကၠရာဇ္ ၁၀၃ ခု၊ ကဆုန္လျပည့္ေန႔ ရဲ႕ ညဥ္႔ဦးယံမွာ ေရွးက ခႏၶာ စဥ္ကို ျပန္ေအာက္ေမ႔ သိရွိႏိုင္ေသာ ပုေဗၺနိ၀ါသာႏုႆတိ ဥာဏ္ ၊သန္းေခါင္ယံမွာ နတ္မ်က္စိနဲ႔ တူတဲ႔ ဒိဗၺစကၡဳႈဥာဏ္ေတြကို ရရွိျပီးေတာ႕ အာသ၀ကၡာဥာဏ္ လို႔ ေခၚတဲ႔ ေဗာဓိဥာဏ္ကို အလြယ္တကူ မရပါဘူး။ ဒါေၾကာင္႔ ဘာမွားေနလဲ ဆိုျပီး ပုေဗၺနိ၀ါသာႏုႆတိ ဥာဏ္ နဲ႔ ေရွး ဘုရားေတြကို ျပန္ ၾကည္႔ပါတယ္။ ဒီအခါမွာ ေရွးေရွးကပြင္႔ေတာ္မူျပီးေသာ ဘုရားရွင္အားလံုးဟာ ပဋိစၥ သမုပၸါဒ္ ေဒသနာေတာ္ ကို ဆင္ျခင္ျပီးမွသာ ဘုရားျဖစ္ေတာ္မူၾကေၾကာင္း သိေတာ္မူျပီး အႏုေလာမ ၊ ပဋိေလာမ အားျဖင္႔ ဆင္ျခင္ႏွလံုးသြင္းပါတယ္။ ဒါေၾကာင္႔လဲ မိုးေသာက္ယံမွာ အာသ၀ကၡယဥာဏ္ လို႔ ေခၚတဲ႔ ေဗာဓိဥာဏ္ကို ရရွိျပီး ဗုဒၶ အျဖစ္ေရာက္ေတာ္မူပါတယ္။

ပဋိစၥ သမုပၸါဒ္ ေဒသနာေတာ္ဆိုတာကလည္း ခႏၶာဥာဏ္ေရာက္ သေဘာေပါက္ေအာင္ ေဟာရ ၊ေရးရမယ္ဆိုရင္ ခက္လြန္း ၊ ပရိယာယ္ မ်ားလြန္းလို႔ ၀ိသုဒၶမဂ္ အ႒ကထာကို စီရင္ေရးသားတဲ႔ အရွင္ဗုဒၶေဃာသ ကိုယ္ေတာ္ ၾကီး ကေတာင္ သမုဒၵရာျပင္က်ယ္ ေရပင္လယ္မွာ ယုန္သူငယ္ ေျခေထာက္လို႔ မမီႏိုင္သလိုပဲလို႔ ညည္းေတာ္မူခဲ႔ရပါတယ္။ ဘုရားရွင္ေတာင္ ပဋိစၥ သမုပၸါဒ္ကို ဆင္ျခင္ျပီးမွ ဘုရားျဖစ္တယ္ဆိုေတာ႔ ကေန႔ နိဗၺာန္ကို မ်က္ေမွာက္ျပဳလိုသူ ၀ိပႆနာ ေယာဂီတိုင္း ၀ိပႆနာက်င္႔စဥ္ ၊ သစၥာတရား နဲ႔ ပဋိစၥ သမုပၸါဒ္ကို ယွဥ္တြဲ သြားမွသာ လမ္းမွန္မယ္လို႔ ဆိုရပါမယ္။ ပရိညာ (၃) ပါး ရွိတဲ႔ အထဲမွာ ဥာတပရိညာ နဲ႔ ဒိ႒ိျဖဳတ္မႈကို ေရွ႕တန္းတင္ရပါမယ္။ တိရဏ ပရိဥာကို ေရွ႔တန္းတင္ပါက ေရွ႔ေနာက္လြဲျပီး တရားမရျဖစ္ေနတတ္ပါတယ္။

ပဋိစၥ သမုပၸါဒ္ကို နားမလည္ပါက ဒိ႒ိကို ဥာတပရိညာ (အသိ) နဲ႔ ေတာင္ ခြာမရေတာ႔ပါဘူး။ ဒီေတာ႔ ဗုဒၶဘာသာ၀င္ မိစၦာ ဒိ႒ိေတြ ျဖစ္ေနၾကဦးမွာေပါ႔ ။ပဋိစၥ သမုပၸါဒ္ကို နားလည္ရင္ေတာ႔ အေဟတုက ၊ နတၳိက ၊ အကိရိယ ဟူေသာ နိယတ မိစၦာ ဒိ႒ိ (၃)ပါးမွ စျပီး အားလံုး (၆၂)ပါးေသာ မိစၦာ ဒိ႒ိမ်ားကို ဥာတပရိညာ (အသိ) နဲ႔ ကင္းစင္ေစပါမယ္ ။ ပိဋကတ္ေတာ္ေတြမွာ ရွိတဲ႔ အျခားအျခားေသာ သုတၱာန္ မ်ား ၊ ဓမၼမ်ားကို တဦးတေယာက္က ၀င္ေရးသြားခဲ႔တာ လို႔ ေျပာရင္ ေျပာႏိုင္လိမ္႔မယ္။ အျငင္းပြားစရာ ရွိႏိုင္တယ္။ သစၥာတရား ၊ ပဋိစၥ သမုပၸါဒ္ နဲ႔ ပ႒ာန္း ကိုေတာ႔ မည္သူမွ် ၾကား၀င္ စဥ္းစားႏိုင္ေသာ တရားမဟုတ္ပါ ။ ဘုရားရွင္ကိုယ္တိုင္ သဗၺညဳတ ဥာဏ္ေတာ္နဲ႔ ေဖာ္ထုတ္ေဟာေျပာခဲ႔ေသာ တရားစစ္စစ္မ်ားျဖစ္ေၾကာင္း ေခတ္ အဆက္ဆက္ ေထာက္ခံခဲ႔ၾကပါတယ္။

ပဋိစၥ သမုပၸါဒ္ က အေၾကာင္းအက်ိဳး ဆက္ႏြယ္မႈကို ျပတယ္ ။ ဒီအေၾကာင္္းေတြ ေၾကာင္႔ ဒီ အက်ိဳး ေပၚလာတယ္ ၊ ဒီအေၾကာင္းမရွိရင္ ဒီအက်ိဳးအေပၚဘူး။ ဒီအေၾကာင္းခ်ဳပ္ရင္ ဒီအက်ိဳးခ်ဳပ္မယ္။ စသည္ျဖင္႔ ရွင္းလင္းေဟာၾကားထားတယ္။ သုတၱန္ ေဒသနာ နည္းနဲ႔ေဟာ ပါတယ္။
ဒီေတာ႔ အက်ိဳးျဖစ္ေနတာေတြကေတာ႔ သိပါျပီ။ ဒီအက်ိဳးေပါင္းစံုကို ျဖစ္ေစတဲ႔ အေၾကာင္းတရား ေတြနဲ႔ သူတို႔ရဲ႔ စြမ္းအင္ေတြက ဘာေတြျဖစ္မလဲဆိုတာကိုေတာ႔ ျမတ္စြာဘုရားရွင္က ပ႒ာန္းမွာ ေဟာၾကားပါတယ္။ ပ႒ာန္းကိုေတာ႔ အဘိဓမၼာနည္း နဲ႔ ပရမတၱ တိတိက်က် ခြဲျခားျပီးေဟာပါတယ္။ ဒါေၾကာင္႔ ပ႒ာန္းဆိုတာ အမ်ိဳးမ်ိဳးအစားစား မ်ားျပားေသာ အေၾကာင္းတရား လို႔ အဓိပၸါယ္အားျဖင္႔လဲ ေပၚလြင္လာပါတယ္။

ပ႒ာန္းကို္(၃)မ်ိဳးခြဲေလ႔လာၾကပါတယ္။
(၁)အမ်ိဳးမ်ိဳးအစားစားမ်ားျပားေသာအေၾကာင္းတရားမ်ား
(၂)ကုသိုလ္တရား၊အကုသိုလ္တရားမ်ားကိုဖန္တီးျခင္း
(၃)ကုသိုလ္တရား၊အကုသိုလ္တရားမ်ားမွေနာက္ဆက္တြဲျဖစ္စဥ္မ်ားဖန္တီးျခင္း။အေၾကာင္းတရားေပါင္းမ်ားစြာထဲကအထင္ရွားဆံုးေရြးထုတ္တဲ႔အခါ(၂၄)ပါးထြက္လာပါတယ္။အျခားေသာအေၾကာင္းတရားမ်ားကိုပါေပါင္းရင္ အမ်ားၾကီးရွိပါေသးတယ္။ဒါေၾကာင္႔ပ႒ာန္းတရားေတာ္ဟာ သဗၺညဳတ ဥာဏ္ေတာ္နဲ႔ သာျပီးျပည္႔စံုေအာင္သိႏိုင္ပါမယ္။
ဒီေတာ႔ေလးနက္က်ယ္ျပန္႔မႈအရပ႒ာန္းက်မ္းကို္(၃)မ်ိဳးခြဲၾကပါတယ္။
(၁)အတိ၀ိတၳာရေဒသနာ
(၂)အတိသေခၤပေဒသနာ
(၃)နာတိ၀ိတၳာရနာတိသေခၤပေဒသနာဆိုျပီးခြဲပါတယ္။
(၁)အတိ၀ိတၳာရ ေဒသနာ ဆိုတာ အရမ္းကို က်ယ္ျပန္႔လြန္းတယ္ ၊ ျမတ္စြာဘုရား တာ၀တိသာမွာ ေဟာတဲ႔အျပည္႔အစံုပ႒ာန္းျဖစ္တယ္။
(၂)အတိသေခၤပေဒသနာ ဆိုတာ အလြန္က်ဥ္းတဲ႔ေဒသနာ နတ္ျပည္မွာ အသံမစဲ တရားေဟာေနရာကေန နိမၼိတရုပ္ပြားေတာ္ကို တရားဆက္ေဟာေနေစျပီး လူသားစစ္စစ္ဘုရားရွင္ ခႏၵာ၀န္ေဆာင္ဖို႔ လူျပည္ကိုဆင္းျပီး ၀တ္ျပဳတဲ႔ အရွင္သာရိပုတၱရာကို ေဟာတဲ႔ ေဒသနာေတာ္ ျဖစ္ပါတယ္။ (ျဖစ္စဥ္ကို အေရွ႕မွာ ေရးျပီးပါျပီ ၊ ျပန္ဖတ္လိုက္ပါ) ။ အလြန္အတိုခ်ဳပ္ေဟာေပမယ္႔ အရွင္သာရိပုတၱရာက နည္းေပါင္းမ်ားစြာနဲ႔ တန္ဆာဆင္ျပီး အက်ယ္သိႏိုင္ပါတယ္။
(၃) နာတိ ၀ိတၳာရ နာတိသေခၤပ ေဒသနာ ကေတာ႔ မက်ဥ္းလြန္း ၊ မက်ယ္လြန္းေသာ တရားေတာ္လို႔ အဓိပၸါယ္ရပါတယ္။ ဒါကေတာ႔ အရွင္သာရိပုတၱရာက မိမိတပည္႔ ရဟန္း (၅၀၀)ကို ့ျပန္ေဟာတဲ႔ တရားျဖစ္ပါတယ္။ လက္ရွိ ေထရ၀ါဒ ဗုဒၶဘာသာမွာ သင္ၾကားေဟာေျပာေနတဲ႔ ပ႒ာန္းဟာ အရွင္သာရိပုတၱရာက ျပန္ေဟာတဲ႔ မက်ဥ္းလြန္း ၊ မက်ယ္လြန္းေသာ ပ႒ာန္းတရားေတာ္ ျဖစ္ပါတယ္။

ဘုရားရွင္ပ႒ာန္းကိုေဟာပံု၊ေဟာနည္းကလည္း(၃)မ်ိဳးရွိပါတယ္။
(၁) ပု စၦာ ၀ါရ = အေမး--ျမတ္စြာဘုရားေဟာတဲ႔ ပ႒ာန္းဟာ ဘယ္ေလာက္က်ယ္ျပန္႔သလဲဆိုရင္ အေမးပုစၦာေပါင္း ၄၀၄၉၄ ကုေဋ ၊ ( ၈ ) သန္း၊ ( ၅ )သိန္း ၊ ( ၃ )ေသာင္း ၊ ( ၃ )ေထာင္ ၊ ( ၂ ) ရာ ၊( ၄ )ဆယ္႔ ( ၈ ) ရွစ္ ရွိတယ္လို႔ ဆိုပါတယ္။အေမးပု စၦာေပါင္း ဂဏာန္းျဖင္႔ - (၄၀၄၉၄ ၈၅၃ ၃၂၄၈) ပု စၦာ ရွိတယ္။ အဲဒီေတာ႔ လူတစ္ေယာက္က တစ္ေန႔ကို အေမးပု စၦာေပါင္း တစ္သိန္း (၁၀၀ ၀၀၀) ကို ရြတ္ျပီး ဘုရားရွင္ကို ပူေဇာ္မယ္ဆိုရင္ ( ပ႒ာန္းတစ္ခုတည္းေနာ္၊ အဘိဓမၼာ (၇) က်မ္းလံုးထဲက မဟုတ္ဘူး) အဲဒီလူ ႏွစ္ေပါင္း ၁၀၀၀၀ ရြတ္မွာ အေမးပုစၦာေတြ ကုန္ႏိုင္မယ္လို႔ က်မ္းျပဳ ဆရာေတာ္ေတြ တင္စားေရးသားၾကတယ္။ ဒီအေမးပုစၦာေတြကို ပုံႏွိပ္မယ္ဆိုရင္လည္း စာရြတ္ေလာက္မွာ မဟုတ္ဘူးတဲ႔ ။

(၂) ၀ိသဇၹနာ၀ါရ = အေျဖ
အေမးေတာင္ ဒီေလာက္မ်ားတာ အေျဖကေတာ႔ ေျပာမေနေတာ႔ဘူး။

(၃) သခ်ာၤ ၀ါရ = သရုပ္ခြဲ
သရုပ္ခြဲျပီး ခ်ဲ႕ ဦးမယ္ ဆိုရင္ေတာ႔ ဘာေျပာေကာင္းမလဲ ။

ဒါေၾကာင္႔ ပ႒ာန္းကို
မဟာ ပကရဏက်မ္း လို႔လဲေခၚတယ္။
မဟာ = ၾကီးက်ယ္
ပကရဏ = ခမ္းနားခန္႕ ျငား ဒါေၾကာင္႔လဲ သံဃာယနာေတြမွာ ပ႒ာန္းကို အတိုဆံုးခ်ဳပ္ျပီးသာ ခ်န္ျပီးတင္ပါတယ္။

(၃)မ်ိဳးအားျဖင္႔ ခြဲျခားေ၀ဖန္ၾကပါတယ္။-ပစၥယုေဒၵသ = ပစၥယ + ဥေဒသ = ပစၥည္း + အက်ဥ္း ေ၀ဖန္ျခင္းပစၥယနိေဒၵသ = ပစၥယ + နိေဒၵသ= ပစၥည္း + အက်ယ္ ေ၀ဖန္ျခင္း
ပရိ နိေဒၵသ = ပ႒ာန္းကို အက်ယ္ ေ၀ဖန္ျခင္း ။သံဃာယနာဆ႒မူအရ ကိုပဲ အက်ယ္ေ၀ဖန္မယ္ဆိုရင္ အေမးပုစၦာ တစ္ခုကို က်ယ္က်ယ္ျပန္႔ုျပန္႔ ရွင္းလင္းေျဖၾကားႏိုင္ဖို႔ က်မ္း ( ၃၀ ) အုပ္ ၊ ရြက္ေရ ( ၄၀၀၀ )ေက်ာ္ ရိုက္မွ ရမယ္။ အေမး ကုေဋ (၄၀၀၀၀)ေက်ာ္ဆိုရင္ ဘယ္လိုမွ မျဖစ္ႏိုင္ေတာ႔ဘူး။ ပ႒ာန္းအက်ယ္ကို အသံမစဲ ပူေဇာ္ၾကေတာ႔ ဆရာေတာ္ေတြက ပ၊ပ၊ပ ၊လ၊လ၊လ စသည္ အတိုေတြကို ရြတ္သြားၾကတာရွိတယ္။ ဒါကို ျမဳပ္ျပီးဆိုတာ ၊ ညွိဳ႔တယ္လို႔လဲ ေျပာၾကတယ္။ အက်ယ္သိခ်င္ ေဖာ္ျပီးၾကည္႔ရမယ္လို႔ ဆိုလိုတယ္။

အဲဒီလို မတရားခ်ဳံ႕ ထားတဲ႔ ဟာေတာင္ ပ႒ာန္းက (၅)က်မ္းရွိတယ္ ။ (၅) အုပ္ေပါ႔ ၊စာမ်က္ႏွာ - ၂၆၄၀ရွိတယ္။အခ်ိန္(၁၃၂)နာရီရြတ္ရမယ္။ က်မ္းၾကီးအေနနဲ႔ ကေတာ႔ ပ႒ာန္းက်မ္းၾကီး (၄)မ်ိဳး ရွိပါတယ္။
၁- ဓမၼာႏုုေလာမ ပ႒ာန္း - အက်ဥ္း ၆ က်မ္း
၂- ဓမၼပစၥနီယပ႒ာန္း - အက်ဥ္း ၆ က်မ္း
၃- ဓမၼာႏုေလာမ ပစၥနီယပ႒ာန္း - အက်ဥ္း ၆က်မ္း
၄- ဓမၼပစၥနီယာႏုေလာမ ပ႒ာန္း - အက်ဥ္း ၆ က်မ္း ဆိုျပီး ေဟာပံု ေဟာနည္းအရ က်မ္း (၄)မ်ိဳးရွိပါတယ္္ ။ဒီေတာ႔ အားလံုးက အက်ဥ္းအားျဖင္႔ (၂၄ )က်မ္း ရွိတယ္။
ဓမၼာႏုုေလာမ ပ႒ာန္း - အက်ဥ္း ၆ က်မ္း ကို အက်ယ္အားျဖင္႔ ဒီလို ျပန္ခြဲႏိုင္ပါတယ္ ။
၁- ဓမၼာႏုုေလာမ တိက ၂၂ ၊
၂- ဓမၼာႏုုေလာမ ဒုက ၁၀၀ ၊
၃- ဓမၼာႏုုေလာမ ဒုက တိက ၆၆၀၀ ၊
၄- ဓမၼာႏုုေလာမ တိက ဒုက ၄၄၀၀ ၊
၅- ဓမၼာႏုုေလာမ တိကတိက ၁၃၈၆ ၊
၆- ဒုက ဒုက ၁၉၈၀၀ဆိုျပီး ရွိျပန္တယ္ ။ ဒါေၾကာင္႔ အက်ယ္ မွာ ဓမၼာႏုုေလာမ ပ႒ာန္းအတြက္ ၃၂၃၀၈က်မ္း ျဖစ္ျပန္တယ္။
ဒီေတာ႔ ျပည္႔ျပည္႔စံုစံု ေလ႔လာဖို႔ အက်ဥ္းခ်ည္းပဲ ၆ * ၄ = ၂၄ က်မ္း ၊ အက်ယ္အားျဖင္႔ ၃၂၃၀၈ * ၄ ဆိုေတာ႔ အားလံုး ၁၂၉၂၃၂ က်မ္း …ရွိမယ္။ ၾကည္႔ပါဦး ၊ဘယ္ေလာက္မ်ားတယ္ဆိုတာ ၊ ဘယ္လိုမ်ား အကုန္ေလ႔လာႏိုင္မလဲ ။
အင္မတန္ကို ဥာဏ္ၾကီးသူေတြ ပဲ နာၾကားႏုိင္တဲ႔ တရားေတာ္ၾကီးပါပဲ ။
ပ႒ာန္းရဲ႔ နက္နဲမႈမွာလဲ (၄)မ်ိဳးရွိျပန္တယ္။ ဂမၻီရ (၄) မ်ိဳး လို႔ ေခၚပါတယ္ ။
ဓမၼ ဂမၻီရ =ေ၀ါဟာရ စကားလံုးနက္နဲျခင္း
အတၳ ဂမၻီရ = အနက္အဓိပၸါယ္ နက္နဲျခင္း
ေဒသနာ ဂမၻီရ =ေဟာပံုေဟာနည္း နက္နဲျခင္း
ပဋိေ၀ဒ ဂမၻီရ = ထိုးထြင္းသိျမင္ႏိုင္မႈ နက္နဲျခင္း တို႔ ျဖစ္ပါတယ္။

ပ႒ာန္းေဒသနာေတာ္ ကိုနာၾကားျပီးခ်ိန္မွာေတာ႔ နတ္ ျဗဟၼာ ကုေဋ ( ၈၀ ၀၀၀ ) ကြ်တ္တမ္း၀င္ ၊ လူျပည္က ရဟန္း ၅၀၀ - ရဟႏၱာ ျဖစ္ တယ္လို႔ ဆိုပါတယ္။ အျခားသာဓကေတြနဲ႔ ပ႒ာန္းဘာလို႔ တန္ခိုးၾကီးရေၾကာင္းကိုေတာ႔ဆရာေတာ္အရွင္ဇနကာဘိ၀ံသရဲ႔အေျချပဳပ႒ာန္းစာအုပ္မွာဖတ္ရႈႏိုင္

ပါတယ္။
ရြတ္ဆိုျခင္းမွာေတာ႔ အသံကို အမ်ားနဲ႔ဆိုရင္လဲ အားလံုး ညီ ေအာင္ ၊ ပီ ေအာင္ ၊ ၾကည္ေအာင္ ရြတ္ဆိုမွ အက်ိဳးပိုမ်ားမယ္ လို႔ ဆိုပါတယ္။ (ဥပမာ - ပစၥေယာ = ပ်စ္စေယာ မဟုတ္ -် အသံ မပါေစရ ၊၊ ရ (လွ်ာလိပ္) နဲ႔ ယ အသံခြဲ ၊ အင္ညမင္ည ၊ ႆ = နိႆယ = နိတ္သယ ၊ အ-ရူပ (ခြဲျပီးရြတ္) ၊ အ-၀ိဂတ ၊ အိန္ဒရိယ…စသည္ )ေဟတု စတဲ႔ ပစၥည္း တစ္ခုျခင္းေတြကိုေတာ႔ မေရးေတာ႔ဘူး။ ဆရာေတာ္ အရွင္ဇနကာဘိ၀ံသ နဲ႔ အရွင္ေဆကိႏၵ (၂) ပါး ေတာ႔ ပ႒ာန္းကို ရွင္းလင္းေဟာၾကားထားတာ စာအုပ္နဲ႔ တရားေတာ္ေတြ ရွိတယ္ ၊ ဓမၼဗ်ဴဟာ ေဒၚခင္လွတင္ ၊ေဒါက္တာမင္းတင္မြန္ တို႔ရဲ႔ တရားေတြ ရွိမယ္။           ……………….ခ်မ္းသာၾကပါေစ ။……………….

ပဌာန္း ေဒသနာေတာ္ မွ သိမွတ္ဖြယ္ရာမ်ား by solomonn

Tuesday, 21 August 2012

မေလးရွားေရာက္ ရခိုင္မ်ား အႏိုင္က်င့္သတ္ျဖတ္ခံရမႈနဲ႔ပက္သက္၍ အစိုးရမွ ေသခ်ာစြာ အေရးယူေဆာင္ရြက္ျခင္းမရွိေသး

 Arakan Times News Written by မင္းသြီး    Tuesday, 21 August 2012 12:41
 malay plices
ေလးရွားႏိုင္ငံတြင္သြားေရာက္အလုပ္လုပ္ကိုင္ေနၾကေသာရခိုင္မ်ားအားဘဂၤလီမူဆလင္မ်ားအႏိုင္က်င့္သတ္ျဖတ္သည့္အမႈမ်ားႏွင့္ပက္သက္၍မေလးရွားအစိုးရမွထိေရာက္စြာအေရးယူေဆာင္ရြက္စစ္ေဆးျခင္းမရွိေသးေၾကာင္းသတင္းရရွိသည္။ရခိုင္ျပည္တြင္ျဖစ္ပြားခဲ့ေသာဘဂၤလီမူဆလင္ရခိုင္အဓိက႐ုဏ္း၏ဂယက္႐ိုက္ခတ္မႈ႔ေၾကာင့္မေလးရွားေဒသခံမ်ားႏွင့္မေလးရွားရွိဘဂၤလီမူဆလင္မ်ားထံမေလးရွားေရာက္ရခိုင္မ်ားအႏိုင္က်င့္သတ္ျဖတ္ခံရမႈမ်ားကိုမေလးရွားအာဏာပိုင္မ်ားသို႔တိုင္ၾကားထားေသာ္လည္းရဲအရာရွိမ်ားကယင္းအမႈမ်ားႏွင့္ပက္သက္သည့္တရားခံမ်ားကိုယခုအခ်ိန္အထိတစ္စံုတစ္ရာအေရးယူေဆာင္ရြက္မႈမ်ား ျပဳလုပ္ျခင္းမရွိေသးေၾကာင္းသိရွိရသည္"အလုပ္ကျပန္လာခ်ိန္မွာသတ္ျဖတ္ခံရတာ၊အခန္းကိုလာၿပီးသတ္ျဖတ္ဖို႔ႀကိဳးစားတာေတြ၊ၿပီးေတာ့လိုင္းကားေပၚမွာအႏိုင္က်င့္ခံၾကရတာက်ေနာ္သိသေလာက္ဆိုရခိုင္တိုင္းရင္းသား၃ဦးေသဆံုးၿပီး၊၄ဦးဒဏ္ရာရွိထားပါတယ္။မေလးမွာျမန္မာႏိုင္ငံသားေတြအတြက္လံုး၀လံုျခံဳမႈမရွိဘူး။ရဲအာဏာပိုင္ေတြကလည္းအခုျဖစ္ပြားခဲ့တဲ့အမႈေတြနဲ႔ပက္သက္လို႔အခုခ်ိန္ထိတစ္စံုတစ္ရာအေရးယူေဆာင္ရြက္ေပးတာ၊ ေနာက္ဒီလိုအမႈေတြမျဖစ္ေအာင္တစ္စံုတစ္ရာလုပ္ေဆာင္ေနတာေတြဘာမွမရွိဘူး။အလုပ္ခြင္ထဲမွာဆိုလည္းကၽြန္ေတာ္တို႔ကိုဘဂၤလီေတြ၊မေလးေတြကျမန္မာလား၊ရခိုင္လားဆိုၿပီးလာေမးၾကတယ္၊အဲဒီေတာ့သူတို႔ကျမန္မာေတြ၊ရခိုင္ေတြကိုဆိုရင္အႏိုင္က်င့္သတ္ျဖတ္မယ့္သေဘာမွာရွိတာေပါ့။ဒါေၾကာင့္အလုပ္ခြင္ထဲမွာလည္းက်ေနာ္တို႔အၿမဲတမ္းသတိျပဳၿပီးစိုးရိမ္စိတ္ေတြနဲ႔အလုပ္လုပ္ေနရပါတယ္။"ဟုမေလးရွားေရာက္ဗမာတိုင္းရင္းသားတစ္ဦးျဖစ္သူကိုေဇာ္မိုးက ေျပာသည္။ကိုမင္းမင္းထြန္းဇြန္လ၁၁ရက္ေန႔ညေနအလုပ္ကျပန္လာခ်ိန္တြင္သူ႔အခန္းသို႔မေရာက္ရွိဘဲယခုခ်ိန္ထိေပ်ာက္ဆံုးေနေၾကာင္း၊မေလးရွားႏိုင္ငံကိုတာသီဂီၿမိဳ႕တြင္ေနထိုင္ၾကေသာကိုေအာင္ေဇာ္မိုး၊ကိုစိုးေခ်၊ကိုအေခ်ာက္၃ဦးတို႔မွာဇြန္လ၁၁ရက္ေန႔ကဘဂၤလီတစ္စုႏွင့္မေလးရွားေဒသခံမ်ား၏အႏိုင္က်င့္သတ္ျဖတ္မႈေၾကာင့္ဒဏ္ရာအျပင္းထန္ရရွိခဲ့ၾကၿပီးတစ္ဦးမွာကိုတာသီဂီ ေဆး႐ံုတြင္ ေဆးကုသခံေနရေၾကာင္း၊ဇူလိုင္လ၁၂ရက္ေန႔တြင္ကိုလင္းႏိုင္ဆိုသူအားဘဂၤလီမ်ားမွဓါးျဖင့္ခုတ္ရာဦးေခါင္းေနာက္စည္းတြင္ဒဏ္ရာရရွိခဲ့ၿပီးကလန္းေဆး႐ံုတြင္ ေဆးကုသမႈခံယူေနရေၾကာင္း၊ကိုစိုးႏိုင္၊ကိုေက်ာ္သိန္းတို႔ႏွစ္ဦးသညဇူလိုင္လ၁၈ရက္ေန႔အန္ပန္းၿမိဳ႕နယ္၁၄မိုင္တြင္ဘဂၤလီမ်ားႏွင့္မေလးရွားေဒသခံမ်ား၏သတ္ျဖတ္မႈကိုခံလိုက္ရၿပီးေတာထဲတစ္ေနရာတြင္၄င္းတို႔အေလာင္းႏွစ္ေလာင္းကို ေတြ႔ရွိခဲ့ရေၾကာင္း၊ဇူလို၂၈ရက္ေန႔ကလိုင္းကားေပၚတြင္္လိုက္ပါလာေသာရခုိင္မ်ားအားလုိင္းကားေပၚမွဆြဲခ်ရိုက္ႏွက္မႈမ်ားတစ္ဘက္ႏွင့္တစ္ဘက္ျဖစ္ပြားခဲ့ေသးေၾကာင္းသိရွိရသည္။"အခုျဖစ္ပြားခဲ့တဲ့အမႈေတြဟာဘဂၤလီေတြမေလးရွားႏိုင္ငံကလူၾကမ္းေတြကိုပိုက္ဆံေပးၿပီးသူတို႔နဲ႔ပူေပါင္းၿပီးေတာ့မွအႏိုင္က်င့္သတ္ျဖတ္တာေတြပါ၊မေလးႏိုင္ငံသားေတြကိုကဒီအမႈေတြထဲမွာပါ၀င္ေနလို႔ရဲအာဏာပိုင္ေတြကလည္းလိုက္လ်ဴ႐ႈထားတာလို႔က်ေနာ္ယူဆမိပါတယ္။ျမန္မာသံ႐ံုးလည္းဒီအမႈေတြနဲ႔ပက္သက္ၿပီးေတာ့မေလးအစိုးရဆီတရားခံေတြကိုတစ္စံုတစ္ရာအေရးယူေပးဖို႔ေတာင္းဆိုတာေတြလည္းက်ေနာ္တို႔မသိရွိရဘူး။အရင္ကတည္းကျမန္မာသံ႐ံုးမွာဘာဘဲသြားေျပာေျပာလိုက္လံေျဖရွင္းေပးတာမရွိေတာ့က်ေနာ္တို႔အေနနဲ႔လည္းကိုယ့္ႏိုင္ငံသံ႐ံုးအေပၚမွာဘာေမွ်ာ္လင့္ခ်က္မွမထားမိေတာ့ဘူးဗ်ာ"ဟုကိုေဇာ္မိုးကဆက္လက္ေျပာၾကားသည္။မေလးရွားႏိုင္ငံသည္OrganisationofIslamicCooperationအဖြဲ႔၀င္၅၇ႏိုင္ငံထဲတြင္ပါ၀င္ေသာ ႏိုင္ငံတစ္ႏိုင္ငံျဖစ္သည္။

Sunday, 19 August 2012

ဆရာသၼားမ်ားမိန္႕ေသာကြက္လပ္မ်ား


ဆရာသၼားမ်ားမိန္႕ေသာကြက္လပ္မ်ား
ဆရာဆုံးမ ၾသ၀ါဒေတြ၊ ဆရာ့ ကိုယ္စား မွတ္သားကာေန။
ဦးထိပ္ရြက္လို႔ ငါတို႔ရုိေသ၊ တစ္သက္လုံး က်င့္သုံးခံယူမေလ။

ငယ္စဥ္က စာ၀ါခ်ရင္း ဆရာသမား ႏႈတ္တိုက္ခ်ေပးခဲ့ေသာ ၾသ၀ါဒလကၤာေလးကို အမွတ္ ရမိသည္။ ဘ၀မွာ ဆရာသမားမ်ားသည္ အေရးပါေသာ အခန္းက႑မွ ပါ၀င္ေက်းဇူးျပဳခဲ့သည္ဟု ယုံၾကည္မိသည္။ ယထာဘူတံ ဉာဏာယ သတၳာ ပရိေယသိတေဗၺာ-အမွန္တရားကို သိဖို႔အတြက္ (၀ါ) ယဥ္ေက်းလိမၼာေသာသူေတာ္ေကာင္းမ်ားျဖစ္ဖို႔အတြက္ဆရာသမားကို ရွာမွီးဆည္းကပ္ရမည္ဟု ဗုဒၶျမတ္စြာ ကိုယ္ေတာ္တုိင္ထုတ္ေဖာ္ေဟာၾကားေတာ္မူခဲ့သည္။ဆရာမမွီး၊ဒို႔ခရီးသည္၊မီးဆိုမွမီး-ဟု ဆိုရေလာက္ေအာင္ အမွန္တရားကို လမ္းညႊန္ျပသေပးမည့္ ဆရာသမားကို မရွာမီွးဘဲ (၀ါ) ဆရာ ရွာရမည့္အေရးမွာ ဖင့္ေႏွးပ်င္းရိၾကလ်က္ ငါ့ျမင္း ငါဆိုင္း၊ စစ္ကိုင္းေရာက္ေရာက္-ဆိုၿပီး ကိုယ္ထင္ရာ ကို ကိုယ္စိုင္းေနၾကတဲ့ ပုထုဇဥ္လူသားတို႔၏ဘ၀သည္ ေမြးကတည္းက မီးကို အေဖာ္ျပဳလ်က္ ႀကီးျပင္း ၾကရသည္။ အူ၀ဲ-ဟု ေအာ္ျမည္ျခင္းသည္ ဘ၀ကို ေသာကမီးျဖင့္ အစျပဳျခင္းပင္ ျဖစ္ေပသည္။ ဒါေၾကာင့္ ဗုဒၶျမတ္စြာက ဆရာရွာဖို႔ အပူတျပင္း တုိက္တြန္းခဲ့ျခင္း ျဖစ္ေပလိမ့္မည္။
မိမိတုိ႔သည္ဘြဲ႔ဒီဂရီေတြကိုတပ္မက္မႈမရွိဘူးဆုိရင္ေတာင္မွB.A,M.A,PhD,ဘြဲ႔ေတြကိုရယူလုိေသာေၾကာင့္ ႏုိင္ငံျခားသို႔ ပညာသင္ထြက္ခဲ့ျခင္းျဖစ္သည္ဟုဆုိလွ်င္ ေယဘုယ်အားျဖင့္ေတာ့ မွန္ကန္လိမ့္မည္ဟု ထင္မိသည္။  လက္ဆုပ္လက္ကိုင္ျပစရာကလဲ ဒီဘြဲ႔တံဆိပ္ေတြဘဲ ရွိတာမဟုတ္ လား။ ႏိုင္ငံျခား ပညာသင္သြား မည္ဆုိေတာ့ တစ္ခ်ိန္က ဆရာသမား မိန္႔ၾကားခဲ့ဖူးေသာ ၾသ၀ါဒကို အမွတ္ရမိသည္။ တပည့္ျဖစ္သူ ရရွိခဲ့ေသာ ဘြဲ႔ေတြကို လက္ခ်ဳိးေရတြက္ရင္း မျဖစ္မေနရယူရန္ လိုအပ္ေနေသာ ဘြဲ႔ကို အမိန္႔ရွိခဲ့ဖူးသည္။
၁။ ယူရန္က်န္ေသာ ဘြဲ႔တစ္ခု၊ တရားနာမႈ၊ စာသင္မႈ၊ သုတ၀ါ ဘြဲ႔တစ္ခု။
၂။ယူရန္က်န္ေသာဘြဲ႔တစ္ခု၊ခႏၶာျဖစ္ပ်က္ျမင္ေအာင္ရႈ၊ပည၀ါဘြဲ႔တစ္ခု။ ၃။ယူရန္က်န္ေသာဘြဲ႔တစ္ခု၊အာသေ၀ါကုန္ေအာင္ရႈ၊အာသ၀ကၡယဘြဲ႔တစ္ခု၊ ဒုကၡကၡယဘြဲ႔တစ္ခု၊                ပစၧိမဘ၀ိက ဘဲြ႔တစ္ခု၊ ရဟႏၱာဘဲြ႔တစ္ခု။
နံပါတ္တစ္သည္ စားလုိက္ အိပ္လိုက္လုပ္ေနသူမ်ား စယူရမည့္ ပရိယတၱိဘြဲ႔ျဖစ္သည္။ တရား နာျခင္း၊ စာသင္ျခင္းသည္ ပရိယတၱိဘြဲ႔အတြက္ အားထုတ္ေနၾကျခင္းျဖစ္ေပသည္။ နံပါတ္ ႏွစ္သည္ ပရိယတၱိဘဲြ႔ရၿပီးသူမ်ား ယူရန္က်န္သည့္ ပဋိပတၱိဘဲြ႔ျဖစ္သည္။ ခႏၶာ၏ အျဖစ္ အပ်က္ကို ျမင္ေအာင္ ရႈျခင္းသည္(၀ါ)၀ိပႆနာဉာဏ္ပညာျဖစ္ေအာင္အားထုတ္ျခင္းသည္ပဋိပတၱိဘြဲ႔အတြက္အားထုတ္ ေနျခင္းပင္ ျဖစ္သည္။ နံပါတ္သုံးသည္ အရိယာျဖစ္ၿပီးသူမ်ား ဆက္ယူရမည့္ ပဋိေ၀ဓဘြဲ႔ ျဖစ္ေပသည္။ ေသာတာပန္မွသည္ သကဒါဂါမ္၊အနာဂါမ္၊ရဟႏၱာျဖစ္သည္တိုင္ေအာင္(၀ါ)ေလာဘ၊ဒိ႒ိ၊ေမာဟလို႔ဆိုတဲ့အာသေ၀ါတရားေတြကုန္ခမ္းသည့္တုိင္ေအာင္ အားထုတ္ျခင္းသည္ ပဋိေ၀ဓဘြဲ႔ အတြက္ ဆက္လက္အားထုတ္ေနျခင္းျဖစ္ေပသည္။
ရဟႏၱာဟူသည္ ပဋိေ၀ဓ၏ ေနာက္ဆုံးဘြဲ႔ျဖစ္သည္။
ေသာတာပန္ဟူသည္ ပဋိေ၀ဓ၏ အစဆုံးဘြဲ႔ျဖစ္သည္။
ခႏၶာကို သုံးသပ္ျခင္းသည္ ၀ိပႆနာ၏ အစဆုံးဘြဲ႔ျဖစ္သည္။
စာသင္ တရားနာ သုတ၀ါသည္ သာသနာ၏ အစဆုံးဘြဲ႔ျဖစ္သည္။
အစဟူေသာ ပရိယတၱိဘြဲ႔၊ အလယ္ဟူေသာ ပဋိပတၱိဘြဲ႔၊ အဆုံးဟူေသာ ပဋိေ၀ဓဘြဲ႔တုိ႔ကို သိရျခင္းအားျဖင့္ ကိုယ္ေလွ်ာက္လွမ္းေနေသာ လမ္းခရီး၌ (၀ါ) သာသနာေတာ္၌ ငါသည္ အဘယ္မွ် ခရီးေပါက္၍ အဘယ္ေနရာ၌ ခရီးေထာက္ေနသည္ဟု မိမိကိုယ္ကို မိမိ သိျမင္ႏိုင္ေပသည္။ ဗုဒၶျမတ္စြာကလည္း= ဘိကၡဳ ၀ိႆာသ မာပါဒိ၊ အပၸေတၱာ အာသ၀ကၡယံ- အာသေ၀ါ တရားေတြ မကုန္ခမ္းေသးဘဲ ၾကားဘြဲ႔တုိ႔ျဖင့္ ေရာင့္ရဲတင္းတိမ္မေနၾကဘဲ အာသ၀ကၡယဘြဲ႔ ရသည္ အထိ ႀကိဳးစားၾကပါဟု တိုက္တြန္းစကားမိန္႔ၾကားေတာ္မူခဲ့သည္။ဆရာသမားမိန္႔ၾကားခဲ့ေသာဒီၾသ၀ါဒစကားေတြကို ျပန္လည္အမွတ္ရမိေတာ့ မိမိကုိယ္ကို ရွက္သလိုလို ခံစားမိလာသည္။ ၿပီးေတာ့ မိမိတို႔တေတြ မျဖစ္မေန ယူရန္က်န္ေနေသာ ဘြဲ႔မ်ားကိုလည္း အမွတ္ရလာမိသည္။ ဆရာသမားသည္ တပည့္ျဖစ္သူ၏ လစ္လပ္ေနေသာကြက္လပ္ကို အၿမဲတမ္းအမွတ္ရေစရန္ ျဖည့္ေပးလုိက္ျခင္း ျဖစ္ေပ သည္။
ေလာင္စာကို အမွီရေသာ မီးသည္ တဟုန္းဟုန္း ေတာက္ေလာင္၏။
အုိင္ကို အမွီရေသာျမစ္သည္ တသြင္သြင္ စီးဆင္း၏။
ေနကို အမွီရေသာ ေလာကသည္ လင္း၏။
ဘုရားကို အမွီရေသာ ပုထုဇဥ္သည္ အရိယာျဖစ္၏။
ဆရာေကာင္းကို အမွီရေသာ တပည့္သည္
ထက္ျမက္၏။ ေတာ္၏။ တိုးတက္၏။
ဆရာ့ေျခရာကို နင္းႏိုင္၏။
ထို႔ေၾကာင့္ပင္ ဗုဒၶကိုယ္ေတာ္တိုင္ ဆရာေကာင္းကို ရွာေဖြဖို႔ အပူတျပင္း တိုက္တြန္း ခဲ့ျခင္းျဖစ္ ေပလိမ့္မည္။ ေလာက၌ ေနရာတိုင္းမွာ လုိအပ္ေနတဲ့ ကြက္လပ္ေတြ ဟာကြက္ေတြဆိုတာ ရွိၿမဲဓမၼ တာျဖစ္သည္။
မီးလိုမက်င့္နဲ႔၊ေရလိုက်င့္တဲ့။ဆိုရိုးစကားတစ္ခုၾကားဖူးသည္။မီးသည္ပူေလာင္သည္။ ေလာင္ကၽြမ္းၿပီဆုိလွ်င္လဲ ဘယ္အရာမွ မတားဆီးႏိုင္။ မေရွာင္မကြင္း နီးစပ္ရာ အရာအားလုံးကို ေလာင္ကၽြမ္းေစႏိုင္သည္။ ဒါေၾကာင့္ မီးလုိမက်င့္နဲ႔ဟုဆိုခဲ့ျခင္းျဖစ္သည္။ေရသည္မီးႏွင့္ဆန္႔က်င္ဘက္ျဖစ္သည္။ေအးျမသည္။စီးဆင္းရာတြင္လည္း လုိအပ္ေနေသာခ်ိဳင့္၀ွမ္းစေသာကြက္လပ္မ်ားကိုျဖည့္ဆည္းလ်က္တုံးတိုင္စေသာ ေရွာင္သင့္သည္မ်ားကို ေရွာင္ကြင္းကာ စီးဆင္း ေလသည္။ ဒါေၾကာင့္ ေရလုိက်င့္ဟု မိန္႔ဆိုခဲ့ျခင္းျဖစ္ေပသည္။ မိမိတို႔တို႔လဲ ေလာကႀကီးရဲ႕ ကြက္လပ္ ေတြကို ဘယ္ေလာက္ျဖည့္စြမ္းႏိုင္ၿပီလဲ။ ေလာကႀကီးနဲ႔ ပက္သက္ၿပီးေတာ့ မီးလို က်င့္ေနတာလား၊ ေရလိုက်င့္ေနတာလားဆုိတာ ျပန္လည္စဥ္းစားရမည္ျဖစ္သည္။ ေလာေလာဆယ္ေတာ့ မိမိမွာ လုိအပ္ ေနတဲ့ ကြက္လပ္ေတြကုိ အရင္ျဖည့္ႏိုင္ေအာင္ ႀကိဳးစားေနရဆဲျဖစ္သည္။
ဆုံးမသမွ် နားေထာင္၊ က်န္းမာေအာင္ သတိျပဳ၊
သိမႈအတြက္ ႀကိဳးစား၊ ၀တၱရား ေက်ျပြန္ေစ၊
ကြက္လပ္ေတြ မရွိေစနဲ႔-တဲ့။
ဘ၀နတ္ထံစံလြန္ေတာ္မူၿပီးစစ္ကိုင္းသုေဗာဓာရုံဆရာေတာ္ဘုရားႀကီး၏ၾသ၀ါဒစကားကိုလဲ ျပန္လည္သတိရမိသည္။ ကြက္လပ္ေတြ(ဟာကြက္ေတြ) မရွိေစနဲ႔ဟု ဆုံးမေတာ္မူခဲ့သည္။ ေလာကလူသားတုိင္းမွာ တာ၀န္၀တၱရားေတြ ကိုယ္စီရွိၾကသည္။ မိဘ၀တၱရား၊ သားသမီး၀တၱရား၊ ဆရာသမား ၀တၱရား၊ တပည့္၀တၱရား စသည္ျဖင့္ေပါ့။ ၀တၱရားေတြကို ကုိယ္ဆီကိုယ္ငွ ေက်ျပြန္မွသာ ကြက္လပ္ဆုိတာ မရွိမွာျဖစ္သည္။ ဒါေၾကာင့္ ဆရာက ကြက္လပ္ျဖည့္ပါဆိုၿပီးေတာ့ ေနာက္ထပ္ၾသ၀ါဒ စကားတစ္ခြန္းကို ထပ္ဆင့္ မိန္႔ၾကားခဲ့ေလသည္။
ဘ၀မွာ ဆင္းရဲေနသလား။
၀မ္းမနည္းပါနဲ႔။ ခ်မ္းသာကိန္းရွိတယ္။ ေကာင္းမႈသာလုပ္ပါ။
ခ်မ္းသာေနသလား။ မာန္မတက္ပါနဲ႔။ စီးပြါးပ်က္ကိန္းရွိတယ္။
ကိုယ့္သႏၱာန္မွာ အကုသိုလ္ေတြ ရွိေနေသးလို႔ပါ။
လူဟာ အၿမဲမေကာင္းခဲ့လုိ႔ အၿမဲ မခ်မ္းသာဘူး။
အၿမဲမဆိုးခဲ့လို႔ အၿမဲမဆင္းရဲဘူး။
မၿမဲခဲ့တာ ကံၾကမၼာ။ မၿမဲႏိုင္တာ ခႏၶာ။
တည္ၿမဲႏိုင္တာ နိဗၺာန္။ ၄င္းနိဗၺာန္သည္ သတိၿမဲမွ ေတြ႔မယ့္တရားျဖစ္သည္။
သိုးတဲ့ထမင္းဟာ ျပန္မေကာင္းႏိုင္ေပမဲ့ ဆိုးတဲ့မင္းဟာ ျပန္ေကာင္းႏိုင္ပါသည္။
ျပင္ဘို႔သာ သတိရဖို႔ လုိအပ္ပါသည္။
ပစၥဳပၸန္ဆိုတာ အတိတ္မဟုတ္ဘူး။
ခု ေကာင္းေနရင္ သမိုင္းဆုိးဆိုတာ မရွိဘူး။
အခ်ိန္ဆိုတာ ျပင္ဆင္ခြင့္ေတြပါ။
ဒုကၡေရာက္ခ်ိန္ေတြ မဟုတ္ဘူး။
ဒုကၡေရာက္ရင္လဲ သံေ၀ဂရလိုက္ရုံေပါ့။
ဒုကၡဆုိတာ အတိတ္ကံကို မေရွာင္ႏိုင္ေပမဲ့ ေနာင္ေရွာင္ၾကဥ္ႏိုင္ဖို႔ အခ်က္ျပ မီးက်ည္ပါ။
ဒုကၡကို သိမွ ဒုကၡမွ လြတ္ခ်င္မယ္။
ဒုကၡက လြတ္ခ်င္မွ ဒုကၡလြတ္ေၾကာင္းကို က်င့္မယ္။
ဒုကၡဆိုတာ ဆင္းရဲလို႔ အမ်ားက အဆိုးျမင္ေနၾကေပမဲ့ ပညာရွိသူေတာ္ေကာင္းေတြကေတာ့ နိဗၺာန္ သြားသြားလို႔ တြန္းလႊတ္ ေနတဲ့ တရားတဲ့။
ဗုဒၶအဆူဆူ မိန္႔ေတာ္မူခဲ့တာက ဒုကၡဟူ၍ ရႈၾက သိၾက-ဟူ၍ျဖစ္သည္။
သုခလို႔ ရႈမိရင္ လုၾကလိမ့္မယ္ သူရ ငါရ။
လုတာက တဏွာ။
ရတာက ခႏၶာ။
လည္မွာက တစ္သံသရာ။
စံစရာမၿပီး ကံၾကမၼာခရီး။
လုိအပ္မႈေတြ မ်ားစြာရွိရင္ ျဖည့္စြက္မႈေတြ မ်ားစြာရွိရမယ္။
မ်ားစြာဆုိေပမဲ့ လိုအပ္တာက ေကာင္းက်ဳိးတစ္ခုထဲပါ။
ျဖည့္စြက္ရမွာလဲ ေကာင္းမႈတစ္ခုထဲပါ။
ဒါေၾကာင့္ တစ္ခုဆိုတာ လိုတာကုသိုလ္ပါ။
အမ်ဳိးမ်ဳိးလိုတယ္လို႔ အထင္မမွားလိုက္ပါနဲ႔။
စစ္ရႈံးတယ္ဆိုေပမဲ့ မေသေသးရင္ ႏိုင္ေအာင္ျပန္တိုက္ႏိုင္တယ္။
ေကာင္းမႈျပဳဖို႔ စိတ္၀င္စားေသးရင္ (၀ါ) သဒၶါတရား မေသေသးရင္ ဆုံးရႈံးမႈေတြအားလုံး အေလ်ာ္ျပန္ရႏိုင္ပါတယ္။
အကုသိုလ္ဆိုတာလဲ စိတ္ကေလးနဲ႔ လုပ္ရတာ။
ကုသိုလ္ဆိုတာလဲ စိတ္ကေလးနဲ႔ လုပ္ရုံပါဘဲ။ ဘာပင္ပန္းတာမွတ္လို႔။
ခါခ်ဥ္ေကာင္ကို ေတာင္ထမ္းၿပီး လမ္းေလ်ာက္က်င့္ခိုင္းသေလာက္ မခက္ပါဘူး။
သူ႔အတြက္လို႔ ထင္ေနလို႔ နစ္နာတယ္ ထင္ေနတာပါ။
ကိုယ့္အတြက္လုိ႔ ျမင္ရင္
သိေႏၶာျမင္း အရုိက္ရလြတ္ ေျပးသလုိ
အခုိင္းရလြတ္ လုပ္ၾကမွာ မလြဲပါဘူး။

လူတစ္ေယာက္မွာ ကံပိုင္းႏွင့္ ဉာဏ္ပိုင္းဆိုၿပီးေတာ့ အပိုင္းႏွစ္ပိုင္းရွိသည္။ ထိုႏွစ္ပုိင္းအနက္ ကံပိုင္းမွာလဲ ကြက္လပ္ေတြရွိသည္။ ဉာဏ္ပိုင္းမွာလဲ ကြက္လပ္ေတြရွိသည္။ ဒီကြက္လပ္ေတြသည္ မိမိတို႔တေတြ ေန႔စဥ္ ျဖည့္ဆည္းရမဲ့ ကြက္လပ္ေတြပဲျဖစ္သည္။ ဟာကြက္ေတြပဲ ျဖစ္သည္။
သံပုရာရည္ဖက္၍ အသံေကာင္းသေလာ။ ေမတၱာအမွန္ဖက္၍ အသံေကာင္းသေလာ။ လူမွာ အ၀တ္။ ေတာင္းမွာ အကြပ္။ မယုံရင္ ခၽြတ္ၾကည့္။ အ၀တ္ရွိမွ အဆင္းလွသည္။ အ၀တ္လွဴမွ အဆင္း လွသည္။အ၀တ္ကိုလွဴျခင္းသည္အဆင္းလွဖို႔အတြက္လိုအပ္ေနတဲ့ကြက္လပ္ကို ျဖည့္ဆည္းလိုက္ ျခင္းျဖစ္သည္။ ယာဥ္မပါလွ်င္ သြားလာရာ၌ ခက္ခဲသည္။ ေျခလ်င္သြားၾကည့္မွ တကယ္ခက္ခဲမွန္း ပို သိသာသည္။
ဆင္းရဲမွန္းသိခ်င္ရင္ ေျခလ်င္သြား။
ဖိနပ္ခၽြတ္ထား။
ဖိနပ္စီးသြား ယာဥ္စီးသြား အသြား ခ်မ္းသာသည္။
ခ်မ္းသာတရား လွဴလိုျငား ယာဥ္အား လွဴရသည္။
လွည္း ယာဥ္ ရထား၊ ဆိုင္ကယ္ ကားႏွင့္ စီးသြားဖုိ႔ရာ စရိတ္ပါ၊
တျဖာ ဖိနပ္ ယာဥ္လွဴမည္။
ခ်မ္းသာဖို႔အတြက္ လုိအပ္ေနတဲ့ကြက္လပ္သည္ ယာဥ္အလွဴဒါနျဖစ္ေပသည္။
မ်က္စိလဲပါ အေမွာင္ထဲမွာဘာမွမျမင္ရာ။အေရာင္သာ မ်က္စိ အလွဴတည္း။ မ်က္စိေကာင္းဘို႔အတြက္ အလင္းေရာင္ကို လွဴဒါန္းျခင္းျဖင့္ ကြက္လပ္ျဖည့္ပါဟု ဆိုလိုသည္။ ဤကား ကံပိုင္းဆိုင္ရာ ကြက္လပ္မ်ားကို ျဖည့္နည္းတစ္စိတ္တေဒသျဖစ္သည္။ မိမိ၏ဘ၀မွာ ကံပိုင္းဆိုင္ရာ လိုအပ္ခ်က္ေတြ ရွိေနေသးတယ္ဆိုရင္ေတာ့ မိမိမွာလဲ ျဖည့္စြက္စရာ ကြက္လပ္ေတြ မ်ားစြာ ရွိေနေသးသည္ဟု သေဘာေပါက္ၿပီး ယင္းကြက္လပ္ကို ေကာင္းမႈျဖင့္ ျပည့္ေအာင္ျဖည့္ရန္မွ တစ္ပါး အျခားနည္းလမ္းရွိမည္မဟုတ္ေပ။
ကံပိုင္းဆိုင္ရာမွာ လိုအပ္ေနတဲ့ ကြက္လပ္ေတြရွိသလို ဉာဏ္ပိုင္းဆုိင္ရာမွာလဲ လိုအပ္ေနတဲ့ ကြက္လပ္ေတြလဲ ရွိသည္။ ေမွာင္သြားရင္ ဘာမွမျမင္ဟု အမ်ားက ဆုိၾကသည္။ ေမွာင္သြားလုိ႔ကို အေမွာင္ကို ျမင္ႏိုင္တာကိုေတာ့ သတိမမူျဖစ္တတ္သည္။ ကိေလသာအေမွာင္ဖုံးရင္ ဘာမွမျမင္ေတာ့ ဘူးဟု အမ်ားက ဆိုၾကျပန္သည္။ အမွန္ေတာ့ ကိေလသာကိုေတာ့ ျမင္ႏိုင္ပါေသးသည္။ မ်က္စိဆိုတာ ျမင္တဲ့ အလုပ္ကို လုပ္သလို ဉာဏ္ဆိုတာလဲ ျမင္တဲ့အလုပ္ကိုဘဲ လုပ္ပါသည္။ ဒါေၾကာင့္ ဗုဒၶျမတ္စြာ က- ယဒါ ပညာယ ပႆတိ-ဟု ေဟာခဲ့ျခင္းျဖစ္ပါသည္။ ပညာယ န ပႆတိ-ဟု ဘယ္ဘုရားမွ မေဟာခဲ့ေပ။ ေစာင္ၿခဳံထားတဲ့လူကို မျမင္ႏိုင္ေပမဲ့ လူကို ၿခဳံထားတဲ့ေစာင္ကို ျမင္ႏိုင္သလိုပဲ ျဖစ္ပါ သည္။ ၾကည့္သမွ် ျမင္သည္။ ျမင္ေနသမွ် မကန္းပါ။ ဤကား ၾကည့္ျခင္းျဖင့္ အကန္းဆိုတဲ့ ကြက္လပ္ကို ျဖည့္ျခင္း ျဖစ္ပါသည္။ ေရကို ယုံတယ္ဆိုတာ တိမ္တယ္ နက္တယ္လုိ႔ ယုံတာမဟုတ္။ ကူးရင္ ဟုိဘက္ကမ္းဆိုတာရွိတယ္လို႔ ယုံျခင္းျဖစ္သည္။ ထုိ႔အတူပင္ ခႏၶာကို ယုံတယ္ဆုိတာလဲ အို နာ ေသလို႔ ယုံျခင္းမဟုတ္။ ရႈသူအတြက္ ခႏၶာခ်ဳပ္ရာ နိဗၺာန္ဆိုတာ တကယ္ရွိတယ္လို႔ ယံုတာကို ဆုိလိုျခင္းျဖစ္သည္။ နိဗၺာန္ ဆိုတာ မေရာက္ဖူးသူအတြက္ ကြက္လပ္ျဖစ္ေနေပမဲ့ ခႏၶာကို ရႈသူအတြက္ ရႈျခင္းျဖင့္ ကြက္လပ္ဆိုတာ မရွိ။ ျပည့္ေလၿပီ။ ကမၻာေျမႀကီး က်ယ္တယ္ဆိုေပမဲ့ ပင္လယ္ကမ္းစပ္ ထက္ ပိုက်ယ္လို႔ မရသလို ပင္လယ္ႀကီး က်ယ္တယ္ဆိုေပမဲ့လဲ ကမၻာေျမစပ္ထက္ ပိုက်ယ္လုိ႔ မရေပ။ ေကာင္းကင္က်ယ္တာကမွ ကမၻာေျမျပင္ေကာ ပင္လယ္ေရျပင္ေကာ လႊမ္းၿခံဳၿပီးေတာ့ က်ယ္သည္။ ထုိ႔အတူပါပင္ တဏွာ က်ယ္တယ္ဆိုတာက အာရုံေျခာက္ပါးေလာက္သာ က်ယ္ႏိုင္သည္။ နိဗၺာန္အထိ လုိက္မက်ယ္ႏိုင္ပါ။ ပညာက်ယ္တာကမွ တစ္ေလာကလုံးကိုလဲ ဒုကၡ၊ သမုဒယလို႔ လုိက္ျမင္ႏိုင္သည္။ ေလာကခ်ဳပ္ရာကိုလဲ နိေရာဓလို႔ လိုက္ျမင္ႏိုင္သည္။ ပညာဆိုတာက မဂၢသစၥာပင္ျဖစ္သည္။ က်ဥ္းေျမာင္းတဲ့အျမင္ကြက္လပ္ကို ပညာျဖင့္ ျဖည့္လုိက္ျခင္းပင္ျဖစ္ေတာ့သည္။
နိဗၺာန္ကို မျမင္တာ ငါ မစင္လုိ႔ျဖစ္သည္။
ငါ မစင္တာ ခႏၶာမျမင္လုိ႔ျဖစ္သည္။
ခႏၶာမျမင္တာ တရားမနာလုိ႔ျဖစ္သည္။
တရားမနာတာ ဆရာမရွာလို႔ျဖစ္သည္။
ဆရာမရွာတာ မာနႀကီးေနလုိ႔ျဖစ္သည္။
ကိုယ့္ဘ၀မွာ ဟာကြက္ျဖစ္ေနတဲ့ နိဗၺာန္ကို လိုခ်င္လွ်င္ မာန္မာနကိုေလ်ာ့၍ ဆရာကို ရွာရ မည္။ ဆရာကို ရွာျခင္းသည္ နိဗၺာန္ဆိုတဲ့ဟာကြက္ကို ျဖည့္စြက္ျခင္းပင္ျဖစ္သည္။ သေႏၶလြယ္ေမြးမဲ့ မိခင္မရွိပဲ သားမေမြးႏိုင္သလို၊ ဆရာမရွိပဲ ေသာတာပန္တပည့္မျဖစ္ႏိုင္။ ထုိဟာကြက္ကို ကိုယ္တိုင္ ျဖည့္လို႔မရ။ ဆရာျဖည့္မွ ျပည့္ႏိုင္သည္။ မိမိမျဖစ္ႏိုင္တဲ့ ကြက္လပ္က ေသာတာပန္။ ထုိကြက္လပ္၌ ဆရာကို ရွာ၍ ျဖည့္ရမည္ျဖစ္သည္။ ဤသို႔ ဉာဏ္ပုိင္းဆိုင္ရာ ဟာကြက္မ်ားကိုလည္း ျဖည့္နည္းမ်ား ႏွင့္တကြ ဆရာသည္ မိန္႔ဆုိခဲ့ေလသည္။
ဆရာ၏ၾသ၀ါဒစကားေတြကို ၾကားရေတာ့ ငါ့မွာ ဟာကြက္(ကြက္လပ္)ေတြက မ်ားလွခ်ည္ လားဟု သိျမင္လာရသည္။ တဆက္တည္းဆိုသလိုပင္ ေဘာလုံးပြဲကို သတိရမိသည္။ အျခား ၿပိဳင္ ဘက္အသင္း၏ ဟာကြက္ကြက္လပ္ေတြကို ျမင္မွသာလွ်င္ အဲဒီအသင္းကို မိမိတို႔ အႏိုင္ရဖို႔ လြယ္ကူ လိမ့္မည္။ ထုိ႔အတူ မိမိအသင္း၏ ေရွ႕ ေနာက္ လယ္ အသီးသီးမွာရွိတဲ့ ဟာကြက္ေတြကို သိရွိလ်က္ ျပင္ဆင္ႏိုင္မွသာလွ်င္ ၿပိဳင္ဘက္အသင္း၏ အႏိုင္ယူမႈကို မခံရမွာျဖစ္သည္။ ၿပိဳင္ဘက္အသင္းကို အႏိုင္ယူႏိုင္မွာ ျဖစ္သည္။ ဘ၀သည္ ေဘာလုံးအသင္းတစ္သင္းဆုိလွ်င္ မိမိဘ၀၏ ေရွ႕ေနာက္လယ္ (၀ါ) ကံသုံးပါး (၀ါ) ကံပိုင္းႏွင့္ဉာဏ္ပိုင္းအားလုံးတို႔၌ ဟာကြက္(ကြက္လပ္)ေတြ မရွိေအာင္ ျဖည့္ ဆည္းထားရမည္ျဖစ္သည္။ ဒီလိုမွမဟုတ္ရင္ေတာ့ ရႈံးၿပီးရင္းရႈံးေနတဲ့ ေဘာလုံးအသင္းလို  အၿမဲတမ္း ရႈံးေနေသာ ဘ၀ပိုင္ရွင္သာျဖစ္ေနေပလိမ့္မည္။ စာေမးပြဲ၌ ကြက္လပ္ျဖည့္ပါဟူေသာ ေမးခြန္းကို ကြက္လပ္မျဖည့္ပဲ ထားခဲ့ပါက စာေမးပြဲက်ရုံကလြဲ၍ ႀကီးမားေသာ ဆုံးရႈံးမႈမျဖစ္ႏိုင္ေသာ္လည္း (စာေမးပြဲ က်ပါက ေနာက္တစ္ခါ ျပန္ေျဖဆုိခြင့္ရွိေသးသည္) ဘ၀မွာ ဟာေနတဲ့ ကြက္လပ္ေတြကို မျဖည့္ဆည္းပဲ ထားမယ္ဆုိရင္ေတာ့ ရရွိလာမဲ့ ဆုိးက်ဳိးသည္ တစ္ဘ၀လုံးစာအတြက္လဲ ျဖစ္သြားႏိုင္ သည္။ တစ္သံသရာလုံးစာအတြက္လည္း ျဖစ္သြားႏိုင္သည္။
ကိုယ္စီကိုယ္စီ ဟာကြက္ေတြ ကြက္လပ္ေတြ ရွိိၾကပါသည္။ ကိုယ့္ရဲ႕ လစ္လပ္ေနတဲ့ ဟာကြက္ ကြက္လပ္ေတြကို ကုိယ္သာအသိဆုံးျဖစ္ပါလိမ့္မည္။ သတိမရွိလို႔ မသိခဲ့ရင္ေတာင္မွ သတိနဲ႔ၾကည့္၍ သိ ေအာင္လုပ္ရမည္ျဖစ္သည္။ ကြက္လပ္ေတြကို သိၿပီးရင္ေတာ့ ကြက္လပ္ေတြ မရွိေအာင္ ႀကိဳးစားအား ထုတ္ရမည္ျဖစ္ေပသည္။
ကြက္လပ္မ်ား ျဖည့္ႏိုင္ၾကပါေစ။

ဗုဒၶဘာသာဝင္တုိ႕၏ဝါဆုိလ


ဗုဒၶဘာသာဝင္တုိ႕၏ဝါဆုိလ
၀ါဆုိလသည္ဗုဒၶဘာသာ၀င္တုိ႔အတြက္ထူးျမတ္ေသာလျဖစ္၏။၀ါဆုိလျပည့္ေန႔မွာဘုရားအေလာင္း ေတာ္သည္နတ္ျဗဟၼာအေပါင္းတုိ႔ေတာင္းပန္မွဳေၾကာင့္မယ္ေတာ္၏၀မ္း၌ပဋိသေႏၶေနေတာ္မူခဲ႔၏။အုိနာေသေရးဒုကၡေဘးတုိ႔မွကင္းလြတ္ရာျဖစ္ေသာတရားထူးကုိရွာရန္ေတာထြက္ေတာ္မူခဲ႔၏။ဘုရားအျဖစ္သုိ႔ ေရာက္ေတာ္မူျပီးေနာက္ပဥၥ၀ဂၢီငါးဦးအမွဴးျပဳေသာနတ္ျဗဟၼာအေပါင္းတုိ႔အားဓမၼစၾကာတရားဦးကုိ ေဟာေတာ္မူခဲ႔၏။ထုိ႔ေၾကာင့္‘’သေႏၶ၊ ေတာထြက္၊ဓမၼစက္၊ ေဟာျမြက္လ၀ါဆုိ’’ဟုအဆုိရွိခဲ႔ေပသည္။ဘုရားရွင္၏ တပည့္သားသံဃာေတာ္မ်ားသည္ ၀ါဆုိလျပည့္ေက်ာ္ တရက္ေန႔မွာ ၀ါဆုိ၀ါကပ္ၾက၍ ဗုဒၶတရားေတာ္မ်ားကို သင္ယူပုိ႔ခ် ေဟာျပျခင္း ပရိယတၱိ၊ ကုိယ္တုိင္က်င့္ပြါး အားထုတ္ျခင္း ပဋိပတၱိတုိ႔ကုိ ျပဳလုပ္ၾက၏။ ထုိ႔အတူပင္ ဗုဒၶဘာသာ၀င္ သူေတာ္စင္ အေပါင္းတုိ႔သည္လည္း ဗုဒၶ ဓမၼ သံဃာ႔ဂုဏ္ကုိ အာရုံ ျပဳကာ ဒါန သီလ ဘာ၀နာအလုပ္အားထုတ္လ်က္ကုသုိလ္တရားပြားမ်ားၾကရေပ၏။၀ါဆုိသကၤန္းကပ္လွဴဒါန္းဗုဒၶဘာသာ၀င္သူေတာ္စင္တုိ႔သည္အထူးသျဖင့္၀ါတြင္းကာလမွာပင္ဥပုသ္သီတင္းေဆာက္တည္ၾကျခင္း၊ဗုဒၶဂုဏ္ေတာ္မ်ားပြားမ်ားျခင္း၊ဆြမ္းေတာ္ပန္းေတာ္ ေရခ်မ္းေတာ္တုိ႔ျဖင့္ကပ္လွဴပူေဇာ္ၾကျခင္း၊ျမတ္စြာဘုရားပဌမဦးစြာေဟာၾကားေတာ္မူခဲ႔ေသာဓမၼစၾကာပါဠိေတာ္တုိ႔ကုိ ရြတ္ဆုိပူေဇာ္ၾကျခင္း၊သံဃာေတာ္အရွင္ျမတ္တုိ႔အားဆြမ္းဆက္ကပ္လွဴဒါန္းျခင္း၊တရားေတာ္မ်ားနာယူၾကျခင္း စေသာကုသုိလ္ေကာင္းမွဳမ်ဳိးစုံတုိ႔ကုိျပဳခြင့္ရၾကေပသည္။အထူးသျဖင့္၀ါဆုိ၀ါကပ္ၾကေသာသံဃာေတာ္မ်ားကုိ ‘’သံသာရ၀ဋၬ ဒုကၡေတာ ေမာစနတၳာယ ဣမံ ၀ႆ၀ါသိကစီ၀ရံ သံဃႆ ေဒမ’’ -  တပည့္ေတာ္တုိ႔ သည္ သံသရာ ၀ဋ္ဆင္းရဲမွ ထြက္ေျမာက္ပါရျခင္း အက်ဳိးငွါ ဤ၀ါဆုိသကၤန္းကုိ သံဃာေတာ္ အရွင္ျမတ္တုိ႔ အား ဆက္ကပ္လွဴဒါန္းၾကပါကုန္၏၊ဟုရြတ္ဆုိကာလွဴဒါန္းၾကသည္။
၀ါဆုိသကၤန္းဟူသည္ ၀ါတြင္းကာလမွာ ျဖစ္ေစ၊ ၀ါဆုိခါနီး ကာလမွာျဖစ္ေစ ေက်ာင္းတုိက္တစ္တုိက္ သုိ႔မဟုတ္ ေနရာ တေနရာ၌ ၀ါဆုိ၀ါကပ္ၾကေသာ သံဃာမ်ားအား လွဴဒါန္းအပ္ေသာ သကၤန္းျဖစ္၏။ သံဃာေတာ္ အရွင္ျမတ္မ်ားသည္ ဘုရားရွင္၏ အမိန္႔ေတာ္အရ ၀ါတြင္းသုံးလ မုိးကာလ၀ယ္ အရပ္ေဒသ အသီးသီးသုိ႔ ခရီးမသြားရေတာ့ဘဲ တေနရာတည္းမွာ သီတင္းသုံး၍ ပရိယတ္ ပဋိပတ္တရားမ်ားကုိ အားထုတ္ၾကရ၏။ ဤကဲ႔သုိ႔ အားထုတ္ၾကေသာ သံဃာေတာ္မ်ားအား မိမိတုိ႔ လွဴအပ္ေသာ သကၤန္းကုိ ၀တ္ရုံ သုံးစြဲကာ အားထုတ္နိဳင္ၾကပါေစဟူေသာ  ရည္ရြယ္ခ်က္ျဖင့္ လွဴဒါန္းၾကျခင္းျဖစ္၏။

သကၤန္းလွဴရက်ဳိးဖလကား
၀ါဆုိသကၤန္းလွဴဒါန္းရျခင္းသည္ ဘယ္လုိအက်ဳိးထူးမ်ား ရနိဳင္ပါသနည္းဟု ေမးၾကပါ၏။ အမွန္မွာ ၀ါဆုိသကၤန္းပဲျဖစ္ေစ ရုိးရုိးသကၤန္းပဲျဖစ္ေစ လွဴဒါန္းၾကရျခင္းသည္ ထူးျမတ္ေသာ အက်ဳိးရွိေပ၏။ သကၤန္း သည္ အရဟတၱဓဇ - ရဟႏၱာအရွင္ျမတ္မ်ား၏ ေအာင္လံ တံခြန္သဖြယ္ ျဖစ္ေသာ ပစၥည္းျဖစ္၏။ ပုဂၢိဳလ္ တဦးတေယာက္သည္ လူ၀တ္ေၾကာင္ဘ၀ျဖင့္ တရားထူးရကာ ရဟႏၱာျဖစ္သြားပါလွ်င္ လူဘ၀ျဖင့္ ဆက္လက္ မတည္နိဳင္ပါ။ သကၤန္း၀တ္ျဖင့္ ေနမွသာလွ်င္ ဆက္လက္အသက္ရွင္နိဳင္ပါ၏။ သုိ႔မဟုတ္လွ်င္ ရဟႏၱာျဖစ္ေသာေၾကာင့္ ပရိနိဗၺာန္စံရေတာ႔၏။ ရဟႏၱာျဖစ္ေသာေၾကာင့္ ပရိနိဗၺာန္စံရသည္ေတာ့မဟုတ္ပါ ရဟႏၱာ၏ ျမင့္ျမတ္ေသာဂုဏ္ကုိ လူ၀တ္ေၾကာင္(လူ႔အ၀တ္)ကမထိန္းနိဳင္ေသာေၾကာင္႔သာျဖစ္ေပသည္။
ရဟႏၱာ၏ျမင႔္ျမတ္ေသာဂုဏ္ကုိထိန္းေပးနိဳင္ေသာအရဟတၱဓဇရဟန္းေတာ္တုိ႔၏ ေအာင္လံသဖြယ္ျဖစ္ ေသာ ျမတ္ေသာသကၤန္း၊ ထုိသကၤန္းကုိ မိမိတုိ႔ကုိယ္တုိင္ လွဴဒါန္းၾကရျခင္းသည္ ထူးျမတ္ေသာ ေကာင္းေသာ အက်ဳိးကုိ ရရွိနိဳင္၏။ သကၤန္းဟူေသာ လွဴဘြယ္ပစၥည္းသည္ သာသနာေတာ္ႏွင့္ၾကဳံမွ လွဴခြင့္ ရေသာ ပစၥည္းျဖစ္။ သာသနာပ အခါကာလမ်ား၌လွဴခြင့္မရနိဳင္ပါ။ထုိ႔ေၾကာင့္၀ါဆုိသကၤန္းျဖစ္ေစ၊ကထိန္သကၤန္းျဖစ္ေစ၊ရုိးရုိးသကၤန္းပဲျဖစ္ေစ သာသနာေတာ္ၾကီးႏွင့္ ေတြ႔ၾကဳံရခုိက္လွဴဒါန္းထုိက္လွေပသည္။
သကၤန္းလွဴဒါန္းရက်ဳိးႏွင့္စပ္၍ ဓမၼပဒအ႒ကထာ၌လည္း တုိက္ရုိက္ျပဆုိထားပါေသးသည္ ‘’ဣတၳီနံ ဟိ စီ၀ရဒါနံ မဟာလတာ ပသာဓနဘေ႑န မတၳကံ ပေပၸါတိ၊ ပုရိသာနံ  ဣဒၶိမယ ပတၱစီ၀ေရနာတိ’’  -  သကၤန္းအလွဴသည္အမ်ဳိးသမီးမ်ားအတြက္မဟာလတာတန္ဆာအထူးကုိ၀တ္ဆင္သုံးစြဲရျခင္းျဖင့္ထူးျမတ္ေသာအက်ဳိးကုိရ၍အမ်ဳိးသားမ်ားအတြက္မူေနာက္ေနာင္သာသနာတြင္ဘုရားရွင္ကဧဟိဘိကၡဳ ေခၚဆုိလုိက္သည္ႏွင့္ ၀ါေတာ္ေျခာက္ဆယ္ရေသာ မဟာေထရ္ၾကီးကဲ႔သုိ႔ တန္ခုိးျဖင့္ျပီးေသာ သကၤန္းပရိကၡ ရာ စုံလင္စြာျဖင့္ အာသေ၀ါကုန္ခန္း ရဟန္းအျဖစ္သုိ႔ ေရာက္ရေလ၏။ ဘုရားရွင္တုိ႔သည္ သကၤန္းလွဴခဲ႔ဘူး ေသာ ကုသုိလ္ရွင္မ်ားကုိသာ ဧဟိ ဘိကၡဳ ေခၚေတာ္မူၾက၏။ အမွန္မွာ မိမိသကၤန္းလွဴခဲ႔ေသာ ကုသုိလ္ထူး၏ အက်ဳိးဆက္ေၾကာင့္သကၤန္းရွာေနစရာမလုိေတာ့ဘဲတန္ခုိးျဖင့္ျပီးေသာသကၤန္းကုိသာ၀တ္ရုံသုံးစြဲရေလ ေတာ့၏။

မဟာလတာတန္ဆာ
မဟာလတာတန္ဆာဟူသည္ အမ်ဳိးသမီးမ်ား ၀တ္ဆင္ရေသာ အ၀တ္တန္ဆာတမ်ဳိးပင္ျဖစ္၏။ သကၤန္း လွဴခဲ႔ဘူးေသာ ဘုန္းကံရွိသူ အမ်ဳိးသမီးမ်ားသာ ၀တ္ဆင္သုံးစြဲနိဳင္၏။ ဗုဒၶေခတ္ကာလအခ်ိန္၌ ထုိတန္ဆာမ်ဳိး၀တ္ဆင္နိဳင္သူ သုံးဦးသာ ရွိ၏။
ထုိသုံးဦးမွာ
၁။ေက်ာင္းအမၾကီး၀ိသာခါ၊ 
၂။ဗႏၶဳလစစ္သူၾကီးကေတာ္မလႅိကာႏွင့္
၃။ဗာရာဏသီသူေဌးသမီးတုိ႔ျဖစ္၏။                                                                                                                                                                                                       
၀ိသာခါ၏ဖခင္ဓနဥၥယသူေဌးၾကီးသည္သမီးအတြက္မဟာလတာတန္ဆာအထူးကုိျပဳလုပ္ေစရာေရႊပန္းတိမ္သည္ ငါးရာတုိ႔ျဖင့္ ေလးလၾကာေအာင္ ျပဳလုပ္ရေလ၏။ ျပဳလုပ္ရန္အတြက္ နီးျမန္းေသာ ေရႊစင္တစ္ေထာင္၊ ထုိေရႊစင္ႏွင့္ သင့္ ေလ်ာ္ေသာ ေငြ၊ ပတၱျမား၊ ပုလဲ၊ သႏၱာ၊ စိန္ စေသာ ပစၥည္းမ်ား ေပးရ၏။ အခ်ိန္အဆကုိေရတြက္ေသာ္စိန္ေလးကြမ္းစား၊သႏၱာသုံးဆယ္႔ႏွစ္ကြမ္းစား၊ ပတၱျမားသံုးဆယ္႔သုံးကြမ္းစားႏွင့္ အျခားအျခားေသာရတနာမ်ားစြာတို႔ျဖင့္ျပဳျပင္စီရင္ထား၏။ပုိးခ်ည္၀ါခ်ည္တုိ႔ျဖင့္မေရာယွက္ ေရႊခ်ည္ ေငြခ်ည္သက္သက္ျဖင့္ သာ ျပဳလုပ္၏။ ထုိမဟာလတာတန္ဆာ ထိပ္တြင္တစ္ခုတည္းေသာ ေရႊဥေဒါင္းရုပ္ကုိ တပ္ဆင္ထား၏။ ဦးေခါင္း ဦးထိပ္မွ စြပ္၍ခ်လုိက္လွ်င္ ေျခဖမုိးတုိင္ေအာင္ဖုံးမိ၏။ တန္ဖုိးမွာ ကုိးကုေဋျဖစ္၍ လက္ခအျဖစ္ အဖုိးတစ္သိန္း ေပးရ၏။
ဤကဲ႔သုိ႔ေသာ တန္ဆာအထူးကုိ ၀ိသာခါ ဘယ္လုိေသာ ေကာင္းမွဳေၾကာင့္ ရရွိခဲ႔ပါသနည္းဆုိလွ်င္ ကႆပ ဘုရားရွင္လက္ထက္ေတာ္အခါ၌ ရဟန္းသံဃာေတာ္ တစ္သိန္းတုိ႔အား သကၤန္းလွဴခဲ႔ဖူးေသာ အက်ဳိးဆက္ ေၾကာင့္ရရွိျခင္းျဖစ္သည္။ထုိ႔ေၾကာင့္ေရွးပညာရွိတုိ႔ကသကၤန္းလွဴရျခင္း၏ အက်ဳိးဆက္ကုိ လကၤာျဖင့္ဤသုိ႔မွတ္တမ္းတင္ခဲ႔ၾကေလသည္။
‘’သက်ပုတၱ၊ သမဏဟု၊ သာကိယဇာတ္၊ ရဟန္းျမတ္အား၊ ေလွ်ာက္ပတ္တင့္ဆန္း၊ ျမတ္သကၤန္းကုိ၊ လွဴဒါန္း သည့္သူ၊ေယာက်္ားမူကား၊ ဘုန္းလူဇိေနာ္၊ ဧဟိေခၚ၍၊ ၀ါေတာ္ သ႒ိ၊ ေျခာက္ဆယ္ရွိသား၊ ေထရ္ၾကီးအလား၊လြန္တည္ျငား၍၊ရွစ္ပါးပရိကၡရာ၊လြယ္ျပီးကာလွ်င္၊ေလးျဖာအာသေ၀ါ၊သန္႔စင္ေၾကာ၏။ ‘’မေနာစင္ျဖဴ၊ မိန္းမမူကား၊ ေရႊဇမၺဴရာဇ္၊ ဦးဦးသစ္ကုိ၊ ခ်ိန္စစ္ တစ္ေထာင္၊ နိကၡေဆာင္၍၊ ထိန္ေျပာင္စိန္သားေလးကြမ္းစားတည္း၊ျမကားေတတၱိ၊ရြယ္ထိန္သႏၱာ၊ဗာ၀ိသာႏွင့္၊မုတၱာဆယ္႔တစ္၊ ၾကြင္းလစ္ရတနာ၊သင့္ရာရာကုိ၊ေကာင္းစြာေငြၾကိဳး၊ခ်ယ္သီထုိး၍၊အဖုိးကုိးကုေဋ၊ထုိက္တန္ေပ၏၊ေရႊပန္းထိန္ငါးရာ၊ရက္မွာေလးလ၊ကာလၾကာေအာင္၊ ေကာင္းစြာခ်ဳပ္ျပီး၊ တန္ဆာၾကီးကုိ၊ ငါးစီးဆင္ေျပာင္၊ အားကုိေဆာင္သည့္၊ အေခါင္တုလတ္၊ မိန္းမျမတ္တုိ႔၊ ၀တ္ဆင္ၾကရာ၊ မဟာလတာ၊ ပသာဓန၊ နာမတံဆိပ္၊ ခပ္ႏွိပ္ေ၀ဆာ၊ ထုိတန္ဆာကုိ၊ ေကာင္းစြာ အံ႔ျခီး၊ ၀တ္ဆင္ျပီး၍၊ မဂ္ထီးဖုိလ္ရိပ္၊ ေအာင္ဘိသိက္ျဖင့္၊ ေအာင္ဟိတ္ ဇမၺဴနန္း ဆန္တက္ျမန္းသည္ - - သကၤန္းဒါန လွဴက်ဳိးတည္း’’။ ။

၀ိသာခါသည္ မိမိ၏ ထုိမဟာလတာ တန္ဆာကုိ တန္ဖုိးျဖတ္ကာ ေရာင္းခ်ျပီး ပုဗၺာရုံေက်ာင္းေတာ္ၾကီးကုိ  ေဆာက္လုပ္လွဴဒါန္းခဲ႔ေပ၏။ အနဲငယ္ခ်ဲ႕ရပါလွ်င္ - - သာ၀တၳိျမိဳ႕ေန ျပည္သူအေပါင္းတုိ႔သည္ မဂၤလာပြဲအခမ္းအနားတုိ႔၌ ၀ိသာခါကုိ ေရွးဦးစြာ ဖိတ္ၾကား၍ ေကြ်း ေမြးေလ႔ရွိ၏။ ၀ိသာခါသည္လည္း ဖိတ္ၾကားအပ္ေသာ မဂၤလာပြဲမ်ား၌ မဟာလတာတန္ဆာကုိ ၀တ္ဆင္၍တက္ေရာက္၏။တစ္ေန႔ေသာ္၀ိသာခါသည္ ဖိတ္ၾကားအပ္ေသာ မဂၤလာပြဲသုိ႔တက္ေရာက္ျပီး ဥပုသ္ေန႔ျဖစ္၍ဘုရားဖူးရန္အျခံအရံမ်ားႏွင့္အတူေက်ာင္းေတာ္သုိ႔ဆက္သြား၏။ေက်ာင္းေတာ္အေပါက္၀သုိ႔ ေရာက္ေလေသာ္ ‘’ျမတ္စြာဘုရားရွင္တုိ႔၏အထံေတာ္သုိ႔ ဤသို႔ ပ်ံ႕လြင္႔သူတို႔၏ အသြင္အျပင္ျဖင္႔ သြားေရာက္ရန္ မသင့္’’ ဟု ဆင္ျခင္ကာ ၀တ္ဆင္ထားေသာ မဟာလတာတန္ဆာကုိ  ခြ်တ္ျပီးလ်င္ ကြ်န္မသုိ႔အပ္ထားလုိက္၏။
၀ိသာခါသည္ ေဇတ၀န္ေက်ာင္းအျပင္သုိ႔ ေရာက္၍ မဟာလတာ တန္ဆာကုိ ၀တ္ဆင္ရန္ ကြ်န္မအားေတာင္း၏။ေမ႔က်န္ေနခဲ႔ေၾကာင္းေျပာလွ်င္‘’သြားယူခဲ႔ေလာ႔၊အကယ္၍အရွင္အာနႏၵာသိမ္းဆည္းထားခဲ႔ လွ်င္ထုိပစၥည္းကုိအရွင္ျမတ္တုိ႔အားလွဴျပီးျဖစ္သည္’’ဟုမွာၾကား၍အယူခုိင္းလုိက္၏။အရွင္အာနႏၵာသည္ ေက်ာင္းတြင္း၌ ေမ႔က်န္ရစ္ေသာ ပစၥည္းမ်ားကုိ သိမ္းဆည္းထားေလ႔ရွိ၏။ ကြ်န္မ ျပန္လာ၍ အရွင္အာနႏၵာ သိမ္းဆည္းထားေၾကာင္းသိရေသာ အခါမဟာလတာတန္ဆာကုိသံဃာအားလွဴဒါန္းလုိက္၏။သုိ႔ေသာ္အရွင္ျမတ္တုိ႔အားေစာင့္ေရွာက္ထိန္းသိမ္းရန္ခက္ခဲလွေသာေၾကာင့္  အပ္စပ္ေသာပစၥည္းဘ႑ာျပဳလုပ္ပီးတန္ဆာကုိကုိးကုေဋႏွင့္လက္ခတစ္သိန္းတန္ဘုိးျဖတ္ကာ ျမိဳ႕တြင္းသို႔လွည္႔လည္ ေရာင္းခ်ေလ၏။ ထုိမွ်ေလာက္တန္ဘုိးၾကီးေသာဥစၥာကုိ၀ယ္ယူနိဳင္သူမရွိေသာေၾကာင့္မိမိကုိယ္တုိင္ျပန္၀ယ္ယူကာပုဗၺာရုံေက်ာင္းေတာ္ၾကီးကုိ  ေဆာက္လုပ္လွဴဒါန္းခဲ႔ေလသည္။(ဓမၼပဒ႒-ပုဗၺ၀ဂ္)
ေနာက္ဆုံးပန္းတုိင္
ဗုဒၶဘာသာ၀င္ သူေတာ္စင္မ်ားသည္  ဘယ္လုိကုသုိလ္ကုိပဲ ျပဳျပဳ ေနာက္ဆုံးပန္းတုိင္ကား အိုနာေသေရးဆင္းရဲေဘးမွ လြတ္ေျမာက္ဘုိ႔ နိဗၺာန္ေရာက္ဘုိ႔ပင္ျဖစ္၏။ ထုိသုိ႔ဆုိလွ်င္ သကၤန္းအက်ဳိး၊ ဆြမ္းအက်ဳိး၊ ေက်ာင္းအက်ဳိး၊ စသည္ျဖင့္ အဘယ္ေၾကာင့္ ေတာင္းေနၾကပါသနည္းဟု ေမးဘြယ္ရွိပါ၏။ သစ္ပင္စုိက္ပ်ဳိး ရာ၌ ဟုိမ်ဳိးေစ႔စုိက္လွ်င္ ဟုိ အပင္ေပါက္၍ ဒီမ်ဳိးေစ႔စုိက္လွ်င္ ဒီအပင္ေပါက္သည္ ဆုိသကဲ႔သုိ႔ ကုိယ္စုိက္ပ်ဳိး သည့္ မ်ဳိးေစ႔အားေလ်ာ္စြာ အပင္ေပါက္ျခင္းဟူေသာ အက်ဳိးရင္းရွိၾက၏။ ဥပမာ - အစာအာဟာရတုိ႔ကုိ စားေသာက္ၾကရာ၌ ဘယ္အစာ ဘယ္အာဟာရကုိပဲ စားစားေနာက္ဆုံးအေသြးအသားျဖစ္ဘုိ႔ ပဓာနျဖစ္၏။ သုိ႔ေသာ္လွ်ာေပၚေရာက္သည့္အခုိက္တြင္  အခ်ဳိသီးစားလွ်င္ အခ်ဳိအရသာ၊ အဆိမ္႔သီးစားလွ်င္ အဆိမ္႔အရသာ ေပၚျပီး ေနာက္ဆုံး အေသြးအသား အျဖစ္သုိ႔ေရာက္သြားေတာ့၏။
ထုိ႔အတူ ေနာက္ဆုံးပန္းတုိင္သုိ႔ မေရာက္ၾကမီ သံသရာတခြင္ က်င္လည္ရေသာ ၾကားကာလ အတြင္း၀ယ္ သကၤန္းလွဴျပီး နိဗၺာန္သြားၾက၏။ ဆြမ္းလွဴျပီး နိဗၺာန္သြားၾက၏။ သုိ႔ေသာ္ ကုိယ္ျပဳလုပ္သည့္ ေစတနာ ဆႏၵအားေလ်ာ္စြာ (လွ်ာေပၚေရာက္ခုိက္ အရသာကုိသိရ ခံစားရသလုိ) သကၤန္းအက်ဳိး၊ ဆြမ္းအက်ဳိး၊ ေက်ာင္းအက်ဳိး၊ ေဆးအက်ဳိး စသည္ျဖင့္ သီးျခား အက်ဳိးေလးမ်ားကုိ ကုိယ္ၾကိဳက္သလုိခံစားၾကရျခင္းသာျဖစ္ေပ၏။                                                                        ထုိကဲ႔သုိ႔ကုိယ္႔အလုိကုိယ္႔အၾကိဳက္ကုိယ္႔စရုိက္ႏွင့္အညီသီးျခားအက်ဳိးေလးမ်ားရယူခံစားနိဳင္ၾကေစရန္ဤသုိ႔အခြင့္ေကာင္းအခါေကာင္းႏွင့္ၾကဳံရသည့္အခုိက္၀ယ္ဦးဦးဖ်ားဖ်ားပါရမီကုသုိလ္ထူးမ်ားျဖစ္ပြား နိဳင္ၾကပါေစ ဟု ေမတၱာဆႏၵျပဳလုိက္ရပါသည္။
 အရွင္ဣႏၵာစာရ

အမ်ဳိးသမီးမ်ား သိမ္ထဲသုိ႕ ဝင္ေကာင္း မေကာင္း သိထားသင့္

သိမ္အေၾကာင္းကုိတစိပ္တေဒသ နားလည္ေအာင္သိထားသင့္သည္၊ သိမ္ဆုိသည္မွာ ပါလိုဠိ ''သီမာ'' ကို ၿမန္မာလို ''သိမ္'' ဟု သံုးစြဲထားၿခင္း ၿဖစ္၏။ ''သီမာ'' သဒၵါသည္ အပိုင္းအၿခားအနက္ကုိ ေဟာ၏။ ''ရဟန္းသံဃာမ်ား ဥပုသ္ ကံ စသည္ၿပဳရန္အတြက္ ပိုင္းၿခား သတ္မွတ္ရာတြင္ ၪတ္-ကမၼဝါစာတို႔ၿဖင့္ ရြတ္ဖတ္၍ သမုတ္(သတ္မွတ္ )ထားေသာ သိမ္ (ဗဒၶသိမ္)၊ ၪတ္-ကမၼဝါစာ တို႔ၿဖင့္ မရြတ္ဖတ္ရဘဲ အလိုလိုပင္ ဥပုသ္ကံ စသည္ၿပဳႏိုင္ေသာသိမ္ (အဗဒၶသိမ္)ဟု ႏွစ္မ်ိဳးရွိေလသည္။ ''ဂါမသိမ္'' သည္ အဗဒၶသိမ္မ်ိဳးတြင္ ပါဝင္၏။ သူၾကီးတေယာက္ အခြန္အတုပ္ ေကာက္ယူခြင့္ရွိေသာ အရပ္သည္ (၂-ရြာ ၃-ရြာ ရွိေသာ္လညး္) ဂါမေခတ္ တေခတ္မည္၏။ ထိုဂါမေခတ္နယ္သည္ ရဟန္းအားလံုး စုရံုး၍ ကံၿပဳႏိုင္ေသာ ဂါမသိမ္တမ်ိဳး ၿဖစ္ေလသည္။
ဤသူၾကီးတပိုင္ ဂါမေခတ္(ဂါမသိမ္) အတြင္းဝယ္ လူတို႔သည္ လင္ယူသားေမြး လုပ္ေနၾက၏။ အညစ္ အေၾကးတို႔ကုိလည္း စြန္႔ခ်ေနၾကသည္ မဟုတ္ပါေလာ။ ယင္းသူၾကီးတပိုင္ ဂါမေခတ္(ဂါမသိမ္) အတြင္းဝယ္ ေယာက်္ားေတြခ်ည္းသာ ေနၾကသည္ မဟုတ္ပါေခ်။ ထို႔ေၾကာင့္ သိမ္အတြင္း မိန္းမေတြ မဝင္ရဟုအထင္ေရာက္ေနၿခင္းမွာလံုးဝလြဲမွားေနၿခင္းသာၿဖစ္သည္။ ေက်ာင္းတိုက္မ်ားအတြင္းဝယ္ ေက်ာက္တိုင္မ်ား (သီမႏၲရိတ္တိုင္မ်ား)စိုက္၍သမုတ္ထားေသာ(ဗဒၶ)ခ႑သိမ္မွာလည္းထိုနည္းပင္ၿဖစ္ပါသည္။''သိမ္အတြင္းမိန္းမေတြဝင္လွ်င္ငရဲၾကီးသည္''ဟုေၿပာဆိုထင္မွတ္ေနၾကၿခင္းမွာပိုလြန္ေနေသာလြဲမွားမႈသာၿဖစ္ေခ်သည္။ဥပုသ္ကံစေသာ ကံၾကီးကံငယ္ၿပဳရာ၌ ၾကဥ္ဖယ္ထားရမည့္ ပုဂၢဳိလ္(ဝဇၨနိယပုဂၢဳိလ္)မ်ားတြင္ လူဝတ္ေၾကာင္လည္း ပါရွိေလသည္။ လူဝတ္ေၾကာင္ဟု ဆိုရာ၌အမ်ဳိးသမီးမ်ားသာမက ေယာက်္ားမ်ားလည္း ပါဝင္သည္။ ''သိမ္အတြင္းကံၿပဳေနခ်ိန္၌လူဝတ္ေၾကာင္စသည္မပါဝင္ေစရ၊ၾကဥ္ဖယ္ထားရမည္''ဆိုေသာ္လည္းသိမ္ထဲတြင္မဝင္ရဟု တားၿမစ္ထားၿခင္းမ်ိဳးမဟုတ္ေပ။ကံေဆာင္ေနေသာ ရဟန္း သံဃာေတာ္မ်ားႏွင့္  ဟတၳပါသ္(ႏွစ္ေတာင့္ထြာ) မဆက္စပ္ဘဲ ဟတၳပါသ္(ႏွစ္ေတာင့္ထြာ) လြတ္ရာ အရပ္က ရွိႏိုင္သည္၊ ေနႏိုင္သည္။ ထိုသို႔ရွိေနၿခင္းေၾကာင့္ မည္သည့္ကံမွ် ပ်က္ၿပားမႈမရွိေခ်။ (ေတ ဟတၳပါသေတာ ဗဟိကရဏဝေသန ဝေဇၨတဗၺာ)လူစေသာႏွစ္က်ိပ္တေယာက္ေသာဝဇၨနိယပုဂၢဳိလ္တို႔ကိုႏွစ္ေတာင့္ထြာဟတၳပါသ္မွအပၿပဳၿခင္းၿဖင့္ၾကဥ္ဖယ္ထားရမည္။ (ကခၤါဝိတရဏီအ႒ကထာ)။
''ႏွစ္ေတာင့္ထြာ အတြင္းသာ မရွိေစရ'' ဟူေသာ မိန္႔မွာခ်က္ကုိ သေဘာမမူဘဲ အခ်ိဳ႕ရဟန္း မ်ားသည္ ရဟန္းခံ(ဥပသမၸကံေဆာင္)ရာ၌အမ်ဳိးသမီးမ်ားကုိသာမက ေယာက်္ားမ်ားကုိပါ မာန္မဲ၍ သိမ္ အတြင္းမွ ေမာင္းထုတ္ တတ္ၾကေလသည္။ ဤသို႔ လူတို႔ကုိ သိမ္အတြင္းမွေမာင္းထုတ္ၿခင္းသည္ စာရွိထက္ ပိုလြန္ၿခင္းသာတည္း-ဟု ဧဝကန္ မွတ္ရေပမည္။ ယင္းသို႔ တတ္ေယာင္ကားၿဖင့္ အခ်ိဳ႕ရဟန္းမ်ား ''လူတတ္-လူစြာ'' လုပ္ၿခင္းေၾကာင့္ပင္ ''သိမ္အတြင္း အမ်ဳိးသမီးမ်ား မဝင္ရ မဝင္ေကာင္း'' ဟူေသာ အစဲြသည္ ၿပန္႔ႏွံ႕ေနၿခင္းၿဖစ္ေပသည္။

ဗုဒၶဘာသာ၀င္တစ္ေယာက္အဖုိ႔ ဒါေလးေတြ သိသင့္


ဗုဒၶဘာသာ၀င္တစ္ေယာက္အဖုိ႔ ဒါေလးေတြ သိသင့္
စည္းမ်ဥ္း၊ စည္းကမ္းေတြကုိ ပါဠိလုိ ၀ိနယ လုိ႔ေခၚပါတယ္။၀ိနယ ကုိ ျမန္မာမႈျပဳထားတာက၀ိနည္းတဲ့။ စည္းမ်ဥ္း စည္းကမ္းေတြကုိ တစ္စုတစ္ေ၀းတည္းေပါင္းစုထားတာကုိေတာ့၀ိနယပိဋကလုိ႔ေခၚပါတယ္။
ေခတ္စကားနဲ႔ေျပာရရင္ေတာ့ဥပေဒေပါင္းခ်ဳပ္ေပါ့။

(၀ိနယပိဋက) ဥပေဒေပါင္းခ်ဳပ္စာအုပ္ ငါးအုပ္ရွိတယ္။ငါးအုပ္ထဲက မဟာ၀ါစာအုပ္ကို ပထမဆုံး ေလ့လာဘူးတယ္ဆုိတာ ေျပာခဲ့ၿပီးၿပီ။မဟာ၀ါစာအုပ္မွာ အခန္း (Section) ၁၀ ခု႐ွိတယ္။

၀ိနည္းဥပေဒစာအုပ္ဆုိေပမဲ့ ဥပေဒခ်ည္းသက္သက္ ေဖာ္ျပထားတာမဟုတ္ဘူး။သမုိင္း႐ႈေဒါင့္က အင္မတန္အေရးပါတဲ့ တန္ဘုိးမျဖတ္ႏုိင္တဲ့ ဘုရားရွင္နဲ႔ပတ္သက္တဲ့ အေၾကာင္းအရာေတြကုိ အေစာဆုံးစာမ်က္ႏွာေတြမွာေတြ႔ရတယ္။

အမည္-သိဒၶတၳ
မ်ဳိးႏြယ္အမည္- ေဂါတမ
ေမြးႏွစ္-ဘီစီ၆၂၃၊ေမလလျပည့္ေန႔
ေမြးဖြားရာေနရာ-လုမၺိနီဥယ်ာဥ္၊ကပိလ၀တၳဳ
ဇာတိ-ကပိလ၀တၳဳ

မိဘ-သုေဒၶါဒန၊မဟာမာယာ
ဇနီး-ယေသာဓရာ
သား-ရာဟုလာ
ေယာက္ဖ-ေဒ၀ဒတ္
နန္းစံႏွစ္-၁၃ႏွစ္(၁၆-၂၉)

နိမိတ္ႀကီးမ်ား-သူအုိ၊သူနာ၊သူေသ၊ရဟန္း
ဗ်ာဒိတ္ခံယူေသာဘ၀-သုေမေဓာရေသ့ဘ၀
ဗ်ာဒိတ္ခံယူေသာေန႔-ကဆုန္လျပည့္
ဗ်ာဒိတ္ေပးေသာဘုရား-ဒီပကၤရာျမတ္စြာဘုရား

ပါရမီျဖည့္ဘက္-သုမိတၱာအမ်ဳိးသမီး
ပါရမီျဖည့္ရာကာလ-ေလးသေခၤ်ႏွင့္ကမၻာတစ္သိန္း
ပါရမီျဖည့္ရျခည္င္း၏ရည္ရြယ္ခ်က္-သတၱ၀ါအက်ဳိးသယ္ပုိးရန္

ဒုကၠရစရိယာက်င့္ရေသာကာလ-၆ႏွစ္ၾကာ(၉၇-၁၀၃)
ဒုကၠရစရိယာက်င့္သည့္ေနရာ-ဥ႐ုေ၀ဠေတာ
ဘုရားျဖစ္ခ်ိန္သက္ေတာ္-၃၅ႏွစ္အရြယ္
ဘုရားပြင့္ရာသက္တမ္း-၁၀၀တမ္း

တရားဦးေဟာသည့္ေနရာ-ဗာရာဏသီ၊မိဂဒါ၀ုန္ေတာ
ပထမဆုံးသာ၀က-ပဥၥ၀ဂၢီငါးဦး
ေနာက္ဆုံးကၽြတ္ေသာသာ၀က-သုဘဒၵပရိဗုိဇ္
လက္ယာရံအဂၢသာ၀က-ရွင္သာရိပုတၱရာ
လက္၀ဲရံအဂၢသာ၀က-ရွင္မဟာေမာဂၢလာန္

အဆုံးအမသာသနာ-ပရိယတၱိ၊ပဋိပတၱိ၊ပဋိေ၀ဓ
က်င့္စဥ္သိကၡာ-သီလ၊သမာဓိ၊ပညာ
ခ်မွတ္ေသာလမ္းစဥ္-မဇၥ်ိမပဋိပဒါ

ပဋိသေႏၶယူေသာေန႔-မဟာသကၠရာဇ္၆၇၊၀ါဆုိလျပည့္၊ၾကာသပေတးေန႔
ဖြားျမင္ေသာေန႔-မဟာသကၠရာဇ္၆၈၊ကဆုန္လျပည့္၊ေသာၾကာေန႔
ေတာထြက္ေသာေန႔-မဟာသကၠရာဇ္၉၇၊၀ါဆုိလျပည့္၊တနလၤာေန႔

ဘုရားျဖစ္ေသာေန႔-မဟာသကၠရာဇ္၁၀၃၊ကဆုန္လျပည့္၊ဗုဒၶဟူးေန႔
ဓမၼစၾကာေဟာေသာေန႔-မဟာသကၠရာဇ္၁၀၃၊၀ါဆုိလျပည့္၊စေနေန႔
ပရိနိဗၺာန္စံေသာေန႔-မဟာသကၠရာဇ္၁၄၈၊ကဆုန္လျပည့္၊အဂၤါေန႔
ေတေဇာဓာတ္ေလာင္ေသာေန႔-မဟာသကၠရာဇ္၁၄၈၊ကဆုန္လဆုတ္၁၂၊တနဂၤေႏြေန႔

ဗုဒၶဘာသာ၀င္တစ္ေယာက္အဖုိ႔ဒါေလးေတြသိသင့္လုိ႔ရွာေဖြတင္ေပးလုိက္တယ္။

Saturday, 18 August 2012

ဗုဒၶႏွင့္ဗုဒၶဝါဒ

ဗုဒၶႏွင့္ဗုဒၶဝါဒ
ဒီအခန္းကေတာ့ တကယ့္ကို ေကာင္းလြန္းပါတယ္။ ဗုဒၶနဲ႔ ပက္သက္လို႔ အနႏၱတန္ခိုးရွင္ တစ္ေယာက္အေနနဲ႔ မဟုတ္ဘဲ လူသားထဲကမဟာလူသားတစ္ေယာက္ အေနနဲ႔ ေဖာ္ၿပထားပံုက ဗုဒၶကို အမွန္တကယ္ကို ၾကည္ညိဳလာေစပါတယ္။
ဒီအထဲမွာလည္းေတာ္ေတာ္စိတ္ဝင္စားဖို႔ ေကာင္းတဲ့ အခ်က္ေတြရွိပါတယ္။ ဥပမာ ဗုဒၶဖြားၿမင္ရာတိုင္းၿပည္ သကၠတိုင္းသည္ႏုိင္ငံငယ္ေလးတစ္ခုၿဖစ္တဲ့အေၾကာင္း၊သက္ဦးဆံပိုင္ဘုရင္အုပ္စိုးၿခင္းမဟုတ္ဘဲယခုေခတ္ဒီမိုကေရစီႏုိင္ငံမ်ားအုပ္ခ်ဳပ္သကဲ့သို႔ၿဖစ္ေၾကာင္း၊ဗိမၺိသာရမင္းအုပ္စိုးတဲ့မာဂဓတိုင္း၊ ေကာသလမင္းၾကီးအုပ္စိုးေသာ ေကာသလတိုင္းမ်ားသည္ ကား ဘုရင္စနစ္ကို က်င့္သံုးတဲ့ ႏုိင္ငံမ်ားၿဖစ္ေၾကာင္းသိရပါတယ္။
ဗုဒၶ
ငါ.ရွင္၊  သင္သည္ မည္သူၿဖစ္သနည္း၊  သင္၏ ဣေၿႏၵတို႔သည္ ၾကည္လင္လွ၏။ အေရအဆင္းသည္ စင္ၾကယ္၍ ၿပိဳးၿပဳိးၿပက္ၿပက္ရွိ၏။(-ဝိနည္း၊ မဟာဝဂ္)
ဝကၠလိ၊
ဤအပုပ္ေကာင္ကို ဖူးၿမင္ၿခင္းၿဖင့္ အဘယ္အက်ိဳးရွိမည္နည္း။ ဝကၠလိ၊ တရားကို ၿမင္ေသာသူသည္ ငါဘုရားကို ၿမင္သည္မည္၏။(-သံယုတၱနိကာယ္၊ ခႏၵသံယုတ္- ဝကၠလိသုတ္)
(က) ပိဋကတ္မွ ေဂါတမဗုဒၶ
ၿမန္မာႏုိင္ငံတြင္ ေဂါတမဗုဒၶ၏ ဘဝၿဖစ္စဥ္ အေၾကာင္းအရာမ်ားကို ေရးသား ထားေသာ ၿမန္မာဗုဒၶဝင္ စာအုပ္မ်ားရွိ၏။ ထိုစာအုပ္မ်ား၌ ပါရွိေသာ အခ်က္မ်ားကို ၿမန္မာဗုဒၶဝါဒီတို႔က အၾကြင္းမဲ့ လက္ခံယံုၾကည္ၾကမည္ၿဖစ္ေသာ္လည္း အေနာက္တိုင္း ဗုဒၶစာေပ သုေတသီပညာရွင္တို႔က ထိုသို႔ လက္ခံလိုၾကမည္ မဟုတ္ေခ်။တစ္နည္းဆိုေသာ္ ယိုးဒယား၊ ၿမန္မာ၊ သီဟိုဠ္သားတို႔၏ ဗုဒၶဝင္ကို တိက်ခိုင္မာေသာဗုဒၶအတၱဳပၸတၱိအၿဖစ္အသိအမွတ္ၿပဳလိုၾကမည္ မဟုတ္ေခ်။ အမွန္ဆိုေသာ္ ေရွးအစဥ္အလာ ယံုၾကည္ခ်က္မ်ားကို မ်က္စိမွိတ္ လက္မခံလိုဘဲ ေဝဖန္ဆန္းစစ္လိုေသာ ဗုဒၶဝါဒီတို႔သည္ပင္ ဗုဒၶဝင္က်မ္းလာ အခ်ိဳ႕ေသာစကားမ်ားကို ယံုမွားသံသယရွိၾကမည္ အမွန္ၿဖစ္၏။
ထို႔ေၾကာင့္ ဗုဒၶ၏ ဘဝၿဖစ္စဥ္ကုိ မွန္ကန္စြာ သိရွိလိုပါက ဗုဒၶဝင္က်မ္းၿပဳဆရာတို႔ မွီၿငမ္းၿပဳေသာ ပါဠိပိဋကတ္ကို ဦးစြာေလ့လာရေပမည္။ ေလ့လာရာ၌ သုေတသီပညာရွင္တို႔၏ အလိုအားၿဖင့္ေရွးက်၍ အထူးခိုင္မာေသာ ပိဋကတ္စာေပမ်ားကို ဦးစားေပး၍ ေလ့လာရေပမည္။ ထိုစာေပမ်ားမွာ သုတၱန္ပိဋကတ္မွ ပထမနိကာယ္ေလးက်မ္း၊ခုဒၵကနိကာယ္ႏွင့္အခ်ိဳ႕က်မ္းမ်ားႏွင့္အခ်ိဳ႕ေသာဝိနည္းက်မ္းမ်ားၿဖစ္ေၾကာင္း ေဖာ္ၿပခဲ့ေပၿပီ။
ထိုပိဋကတ္စာေပမ်ားကို ႏွံ႕ႏွံ႕စပ္စပ္ ေလ့လာပါက ဗုဒၶအေၾကာင္း ထူးၿခားေသာ အခ်က္ႏွစ္ရပ္ကို က်ြႏ္ုပ္တို႔ သတိၿပဳမိမည္ၿဖစ္၏။ ပထမအခ်က္မွာ ဗုဒၶအေၾကာင္းအရာမ်ားႏွင့္ စပ္လ်ဥ္း၍ အခိ်ဳ႕ေနရာမ်ား၌ ဗုဒၶဝင္ (ဝါ) အဌကထာက်မ္းမ်ားႏွင့္ ပိဋကတ္လာစကားမ်ား မတူပဲ ကြဲလြဲေနၿခင္းၿဖစ္၏။ ဒုတိယအခ်က္မွာ ဗုဒၶဝင္ႏွင့္ အဌကထာမ်ားမွ ဗုဒၶအေၾကာင္းအရာမ်ားသည္ ထူးေထြမ်ားၿပား၍ စံုလင္လွသည္ႏွင့္အမ်ွ ပိဋကတ္စာေပ၌ ဗုဒၶအေၾကာင္း နည္းပါး၍ ၿပည့္စံုၿခင္းမရွိေခ်။
ပိဋကတ္စာေပ၌ ဗုဒၶ၏ ဘဝၿဖစ္စဥ္မ်ားကို အစအဆံုး တစ္ဆက္တည္း ၿပည္.စံုစြာ ၿပဆိုထားေသာ က်မ္းစာကို မေတြ႕ရေခ်။ အနည္းငယ္ေသာပါဠိေတာ္မ်ား၌သာ ဗုဒၶ၏ အခ်ိဳ႕ေသာၿဖစ္စဥ္မ်ားအေၾကာင္းကို ဖတ္ရႈ႕ရ၏။မဇၩိမနိကာယ္၊အရိယပရိေယသနသုတ္မဟာသစၥကသုတ္စသည္တို႕၌ဘုရားေလာင္း ေတာထြက္ပံု ၊ တရားက်င့္ပံုႏွင့္ ဘုရားအၿဖစ္သို႕ ေရာက္ရွိပံုမ်ားကို လည္းေကာင္း၊ ဝိနည္းပိဋကတ္ မဟာဝဂၢ၌ ဘုရားၿဖစ္သည္မွအရွင္သာရိပုတၱရာႏွင့္အရွင္ေမာဂၢလန္တို႕ဘုရားထံ၌ရဟန္းၿပဳၾကသည္အထိကိုလည္းေကာင္း ၊ ဒီဃနိကာယ္ မဟာပရိနိဗၺာနသုတ္၌ ဘုရားရွင္၏ ေနာက္ဆံုးၿဖစ္စဥ္မ်ားကို လည္းေကာင္း ေဖာ္ၿပထား၏။ သို႕ရာတြင္ ထိုပါဠိေတာ္မ်ား၌ ဗုဒၶဝင္ ႏွင့္ အဌကထာမ်ားမွ မ်ားစြာေသာ ဗုဒၶအေၾကာင္းအရာမ်ားကို မေတြ႕ရေခ်။
ပိဋကတ္စာေပ၌ ဗုဒၶ၏ အတၳဳပတၱိကို အၿပည့္အစံု မေတြ႕ရၿခင္းမွာ ေရွးလူတို႕က မိမိတို႕ေခတ္အတြင္း ထင္ရွားေက်ာ္ၾကားေသာပုဂၢိဳလ္တို႕၏ဘဝၿဖစ္စဥ္မ်ားကိုစံုစံုေစ့ေစ့ မွတ္သားထားေလ့မရွိေသာေၾကာင့္ၿဖစ္၏။ ပုဂၢိဳလ္အတၳဳပတၱိကုိ ေရးသားေသာအတတ္သည္ယခုေခတ္မွ ေပၚလာေသာအတတ္ၿဖစ္၏။ ေရွးအိႏိၵယ ႏိုင္ငံသားတို႕သည္ ပညာရွိတစ္ဦး၏ ဘဝအၿဖစ္အပ်က္မ်ားကို သူ၏စကားမ်ားေလာက္ ဂရုၿပဳေလ့မရွိၾကေခ်။
သုိ႕ၿဖင့္ ေရွးပေဝသဏီက ဘာသာဝါဒအမ်ိဳးမ်ိဳးကို အစဦးစြာ ေဟာေၿပာခဲ့ေသာ ပုဂၢိဳလ္တို႕၏ ဘဝၿဖစ္စဥ္ မွတ္တမ္းမ်ားအထင္အရွားရွိဖို႕ေဝးစြ၊သူတို႕၏အမည္မ်ားသည္ပင္ေပ်ာက္ကြယ္ခဲ့ေပၿပီ။အိႏၵိယဘာသာေရးသမိုင္း၌ နာမည္က်န္ရွိေသာ ကပိလ(Kapila)၊ ရွန္ကရ(Samkara)၊ အစရွိသည့္ အနည္းငယ္ေသာ ပုဂၢိဳလ္ၾကီးတို႕ အေၾကာင္းကို လည္း ယခုေခတ္လူတို႕ စံုလင္စြာ မသိၾကရေခ်။ သူတို႕အေၾကာင္းအရာႏွင့္စာေသာ္ က်ြႏ္ုပ္တို႕သိရေသာ ဗုဒၶ၏ အေၾကာင္းအရာမ်ားမွာ အေတာ္အတန္စံုလင္သည္ ဟုဆိုရမည္။
ဗုဒၶသည္ ဘီစီ ၆ ရာစု (ခရစ္ေတာ္မေပၚမီ ႏွစ္ေပါင္းငါးရာေက်ာ္ေလာက္) အတြင္း၌ဖြားၿမင္ေတာ္မူေၾကာင္း သုေတသီပညာရွင္အားလံုး လက္ခံယံုၾကည္ၾက၏။ ထိုရာစုႏွစ္မွာ တရုတ္ပညာရွိ ကြန္ၿဖဴးရွပ္ ႏွင့္ ဂရိပညာရွိ ပုိက္သာဂိုးရတ္ တို႕ ဖြားၿမင္ေသာရာစုႏွစ္ၿဖစ္၏။ ဗုဒၶဖြားၿမင္ေတာ္မူရာ ေဒသမွာ အိႏိၵယၿပည္ေၿမာက္ပိုင္းရွိ သကၠတိုင္းၿဖစ္၏။ အိႏၵိယႏွင့္ နီေပါၿပည္နယ္စပ္ရွိ သကၠတိုင္း၏ ၿမိဳ႕ေတာ္မွာ ကပိလဝတ္ၿမိဳ႕ၿဖစ္၍ ဗာရာဏသီၿံမဳိ႕၏ ေၿမာက္ဘက္ မိုင္တစ္ရာခန္႕အကြာ၌ တည္ရွိ၏။
ပိဋကတ္စာေပ၌ ေဖာ္ၿပထားေသာ ထိုအခါက အိႏၵိယ ေၿမာက္ပိုင္းရွိ တုိင္းၾကီး ၁၆ တိုင္း အမည္စာရင္းတြင္ သကၠတိုင္း၏ အမည္ကို မေတြ႕ရေခ်။ ဘီစီ ၆ ရာစုေခတ္က အိႏိၵယႏိုင္ငံတြင္ ေကာသလ၊ မဂဓ စေသာ ဘုရင္အုပ္စိုးသည့္ တုိင္းၿပည္ၾကီးမ်ား အၿပင္ သကၠ, ေကာလိယ, ဝဇၨီစေသာ ႏိုင္ငံငယ္မ်ားရွိ၏။ ထိုႏိုင္ငံငယ္မ်ားသည္ ယခုေခတ္ ဒီမိုကေရစီႏုိင္ငံမ်ားႏွင့္တူ၍ ခတၱိယမ်ားက အုပ္ခ်ဳပ္ၾက၏။ ခတၱိယတို႕သည္ ပုဂၢိဳလ္ တစ္ဦးဦးကို နာယကတင္ေၿမာက္ၿပီးလ်င္ အစည္းအေဝး က်င္းပ၍ တိုင္းၿပည္ကိစၥ အရပ္ရပ္ကို စီရင္ဆံုးၿဖတ္ၾက၏။
ပိဋကတ္စာေပ၌ ဗိမၺိသာရ, အဇာတသတ္ စေသာ ဘုရင္အမည္မ်ားကို နာမဝိေသသနပုဒ္မ်ားၿဖင့္ အၿပည့္အစံုထပ္တလဲလဲၿပဆိုထား၏။ဗိမိၺသာရမင္းကုိမဂဓတိုင္းရွင္ ေသနိယမည္ေသာဗိမၺိသာရမင္းဟုေခၚ၍ အဇာတသက္ကုိ ေဝဒဟီ မိဖုရား၏ သား မဂဓတုိင္းရွင္ အဇာတသတ္မင္းဟု ေဖာ္ၿပထား၏။ ဗုဒၶ၏ ခမည္းေတာ္အားဘုရင္သုေဒါၶဒနဟုေခၚေဝၚၿခင္းကိုမူပိဋကတ္ႏွစ္ေနရာတည္း(ဒီဃနိကာယ္မဟာပဒါနသုတ္ ႏွင့္ ခုႏၵကနိကာယ္ ဗုဒၶဝံသ) ၌သာ ေဖာ္ၿပထား၏။ တကယ္ပင္သာကီဝင္မင္းၿဖစ္ေသာ ဘဒၵိယကိုမူ ဝိနည္းပိဋကတ္၌ ဘဒၵိယ သကၠရာဇာဟူ၍ ေခၚေဝၚထား၏။
ဘုရားအေလာင္းသည္ ေတာမထြက္မွီက မ်ားစြာေသာစည္းစိမ္ခ်မ္းသာ ခံစားခဲ့ေၾကာင္း ဗုဒၶ၏ စကားမ်ားၿဖင့္သိအပ္၏။"အို မာဂ႑ိယ၊ ငါသည္ သံုးေဆာင္ေသာ ၿပာသာဒ္တို.၌ တီးမႈတ္မ်ိဳးစံုတို.ၿဖင္. တင္.တယ္စြာ ခံစားစံစားလ်က္ ေနခဲ့၏။"(မဇၩိမနိကာယ္ မာဂ႑ိယသုတ္)။ "ရဟန္းတို႕၊ ငါသည္ ခ်မ္းသာစြာ၊ ႏူးညံ့သိမ္ေမြ႕စြာ ေနရ၏။ မိုးေလးလပတ္လံုး ၿပႆာဒ္မွ ေအာက္သို႕မသက္ဆင္းဘဲ ေနရ၏။" (အဂၤုတၱရနိကာယ္၊ တိကနိပါတ္- သုခုမာလသုတ္)။ ပိဋကတ္စာေပ၌ ဤစကားမ်ားထက္ပို၍ ဗုဒၶဝင္မ်ားမွာ ကဲ့သို႕ ဘုရားေလာင္း၏ စည္းစိမ္ခ်မ္းသာ ခံစားမႈကို ခ်ဲ႕ထြင္ၿပထားၿခင္းမရွိေခ်။
"ရဟန္းတို႕၊ ငါသည္ ဘုရားမၿဖစ္ေသးမီ ပထမအရြယ္က ဤသို႕ၾကံ၏။ မသိနားမလည္ေသာ သာမန္လူသည္ မိမိကိုယ္တိုင္ တစ္ေန႕တြင္ အိုရဦးမည္ ၿဖစ္ပါလ်က္ သူအိုတစ္ဦးကို ၿမင္လ်င္ စိတ္မသက္မသာ စက္ဆုပ္ရြံရွာၿခင္းၿဖစ္တတ္၏။ ငါသည္ ဤသို႕ ၿဖစ္ရန္ မသင့္ေလ်ာ္ပါတကား။ ဤသို႕ေတြးေတာရင္း ငါ၏ပ်ိဳမ်စ္ေသာအရြယ္၌ တက္ၾကြေနေသာစိတ္သည္ က်ဆင္းေပ်ာက္ကြယ္ခဲ့၏။" (အဂုၤတၱရနိကာယ္, တိကနိပါတ္, သုခုမာလသုတ္)
"ရဟန္းတုိ႕၊ ငါသည္ ဘုရားအၿဖစ္သို႕မေရာက္မီက ဤသို႕အၾကံၿဖစ္၏။ အဘယ္ေၾကာင့္ ငါသည္ ဇာတိသေဘာ ရွိသည္ၿဖစ္ပါလ်က္၊ အိုၿခင္း၊ နာၿခင္း၊ ေသၿခင္း သေဘာရွိသည္ၿဖစ္ပါလ်က္ ညစ္ညဴးၿခင္းသေဘာရွိသည္ ၿဖစ္ပါလ်က္ ထိုညစ္ညဴးၿခင္း သေဘာကိုသာလွ်င္ ရွာဘိသနည္း။ ငါသည္ ဇာတိမရွိရာ၊ မအို၊ မနာ၊ မေသရာ ၿမတ္ေသာနိဗၺာန္ကို ရွာအံ့ဟူ၍ အၾကံၿဖစ္၏။" (မဇၩိမနိကာယ္၊ အရိယပရိေယသနသုတ္)
အခ်ိဳ႕ေသာ သုတၱန္ေဒသနာမ်ား၌မူ အိုၿခင္း၊နာၿခင္း၊ ေသၿခင္းကို ဆင္ၿခင္သံုးသပ္ေၾကာင္းပင္ မလာဘဲ လူ႕ေဘာင္ကိုၿငီးေငြ႕၍ ေတာထြက္ေၾကာင္းဗုဒၶကိုယ္တိုင္မိန္႕ၾကားေသာစကားလာ၏။ ေအာက္ပါစကားသည္ မ်ားစြာေသာ သုတၱန္တို႕၌ေတြ႕ရေသာ ဗုဒၶစကားၿဖစ္၏။
"ရဟန္းတို႕၊ ငါ့အား ဤသို႕အၾကံၿဖစ္၏။ အိမ္ရာေထာင္ေသာ လူတို႕ေဘာင္၌ ေနရၿခင္းသည္ က်ဥ္းေၿမာင္းက်ပ္တည္း၏။ၿမဴမႈန္ထူေသာ ခရီးႏွင့္တူ၏။အိမ္၌ေနေသာ သူသည္ စင္စစ္ ၿမတ္ေသာအက်င့္ကို က်င့္ရန္မလြယ္ေခ်။ ငါသည္ ဆံမုတ္ဆိတ္ကုိ ပယ္ၿပီးေသာ္ ဖန္ရည္စြန္းေသာ အဝတ္ကို ဝတ္ရံု၍ ရဟန္းၿပဳရမူေကာင္းေလစြတကားဟု အၾကံၿဖစ္၏။" (မဇၩိမနိကာယ္၊ မဟာသစၥကသုတ္ႏွင့္ အၿခားသုတ္မ်ား)
ထိုေခတ္ကအိႏိၵယၿပည္၌ ေတာထြက္၍ရဟန္းၿပဳၿခင္းသည္ ေရွးပေဝသဏီကစ၍ပညာရွိသူေတာ္ေကာင္းတို႕ လိုက္နာေသာလမ္းစဥ္ၿဖစ္၏။မိဘမ်ားကသေဘာမတူဘဲတားၿမစ္ထားပါလ်က္ ေတာထြက္ေသာသူမ်ားအေၾကာင္း အဌကထာမ်ား၌ ေဖာ္ၿပထား၏။ ဘုရားအေလာင္းသိဒၶတၳသည္ ထိုသို႕ေသာ ပုိဂၢိဳလ္တစ္ဦးၿဖစ္ေၾကာင္း ပိဋကတ္၌လာ၏။
မဇၩိမနိကာယ္၊ အရိယပရိေယနသုတ္၊ အဟာသစၥကသုတ္ ႏွင္. အၿခားသုတ္မ်ားတြင္ ဗုဒၶကိုယ္တုိင္က "ငါသည္ မည္းနက္ေသာ ဆံပင္ရွိ၍ ငယ္ရြယ္ပ်ိဳမ်စ္ေသာပထမအရြယ္၌ အမိအဖတို.သည္ သေဘာမတူသၿဖင့္မ်က္ရည္ရႊဲစို ငိုယိုေနၾကစဥ္ ဆံမုတ္ဆိတ္ကုိပယ္၍ ဖန္ရည္ဆိုးေသာ အဝတ္ကို ဝတ္ၿပီးလ်င္ လူ႕ေဘာင္မွ ရဟန္းေဘာင္သို႕ ကူေၿပာင္းခဲ့ေပသည္" ဟုမိန္႕ၾကားေတာ္မူ ေၾကာင္းၿပဆိုထား၏။ ဒီဃနိကာယ္ေသာဏဒႏၱသုတ္ႏွင့္ ကူဋဒႏၱသုတ္မ်ား၌လည္း ၿဗာဟၼဏ ဆရာႏွစ္ဦးက ရဟန္းေဂါတမသည္ ငယ္စဥ္ကမိဘတို႕သေဘာမတူသၿဖင့္ ငိုယိုေနၾကစဥ္ ရဟန္းၿပဳခဲ့သည္ဟု ေၿပာဆိုၾကေၾကာင္း ေဖာ္ၿပထား၏။
မည္သို႕ၿဖစ္ေစ အထက္ကၿပဆိုခဲ့ေသာ ဗုဒၶဝင္ႏွင့္ ပိဋကတ္ ကြဲလြဲဆန္႕က်င္မႈမ်ားမွာ ဗုဒၶ၏တရားမ်ားႏွင့္ မသက္ဆိုင္ေသာေၾကာင့္ ဗုဒၶဓမၼ ေလ့လာသူတုိ႕အဖို႕ အေရးမၾကီးလွေခ်။ အေရးၾကီးသည္ကား ဗုဒၶသည္ မည္သို႕ေသာ ပညာရွိပုဂၢိဳလ္ သူၿမတ္ၿဖစ္ေၾကာင္း နားလည္သိရွိရန္ၿဖစ္၏။ ဗုဒၶသည္ လူ႕ဘဝ၊ လူ.ေလာက ၿပႆနာ မ်ားကို မည္သို႕ ရႈၿမင္သံုးသပ္သည္။ လူတို႕၏ ေရွးအစဥ္အလာ ယံုၾကည္ခ်က္မ်ားအေပၚ မည္သို႕ဆံုးမသည္ စသည္တို႕မွာ ဗုဒၶဓမၼ ေလ့လာရာ၌ က်ြႏ္ုပ္တို႕ သိရွိရန္မုခ်လိုအပ္ေသာ အခ်က္မ်ားၿဖစ္၏။ ဗုဒၶအေၾကာင္း ပါဠိေတာ္မ်ားကို မွီၿငမ္းၿပဳ၍ ဤအခ်က္မ်ားကို တတ္ႏိုင္သမွ် စံုစံုေစ့ေစ့ ေဖာ္ၿပပါအံ့။
(ခ) ဗုဒၶ၏ထူးၿခားခ်က္မ်ား
ဗုဒၶသည္ မိုးရာသီ၌ နားေန၍ အၿခားအခါကာလမ်ားတြင္ တစ္ေနရာမွ တစ္ေနရာသို႕ ခရီးလွည့္လည္ၿပီးလ်င္ တရားေဟာေတာ္မူေလ့ရွိ၏။ တစ္ခါတစ္ရံ၌မူ သာဝတၱိ၊ ေဝသာလီ စေသာ ၿမိဳ.ၾကီးမ်ား၌ သီတင္းသံုးေတာ္မူ၏။ မဇၩိမနိကာယ္ အရိယပရိေယသန သုတ္၏ နိဒါန္း၌ ဗုဒၶသည္ သာဝတၱိၿမိဳ.၌ သီတင္းသံုးေတာ္မူ၏။ မဇၩိမနိကာယ္ အရိယပရိေယသန သုတ္၏ နိဒါန္း၌ ဗုဒၶသည္ သာဝတၱိၿမိဳ႕၌ သီတင္းသံုးေနေတာ္မူစဥ္ တစ္ေန႕တာ မည္သို႕ ကုန္လြန္ေစပံုကို ေဖာ္ၿပထား၏။
တစ္ေန႕ေသာ နံနက္ေစာေစာ၌ ဗုဒၶသည္ သင္းပိုင္ကို ၿပင္ဝတ္၍ သပိတ္သကၤန္းကို ယူၿပီးလ်င္ ၿမိဳ႕တြင္းသို႕ ဆြမ္းအလို႕ငွာ ၾကြသြား၏။ ထိုအခါ ရဟန္းတို.သည္ အရွင္အာနႏၵာအား ဘုရားရွင္၏ တရားစကားကို မိမိတုိ႕ မၾကားနာရသည္မွာ ၾကာလွၿပီၿဖစ္၍ ၾကားနာလိုေၾကာင္း ေလ်ွာက္ၾက၏။ အရွင္အာနႏၵာက ရဟန္းတို႕အား ဓမိၼက ပုဏၰား၏ ေက်ာင္းသခၤမ္းသို႕သြား၍ ေနၾကရန္ေၿပာ၏။ ရဟန္းတို႕သည္ ထိုေက်ာင္းသို႕ သြားၾက၏။ ဗုဒၶသည္ ဆြမ္းစားၿပီးလ်င္ အရွင္အာနႏၵာကိုေခၚ၍ ပုဗၺာရုံေက်ာင္းသို႕ ၾကြသြားေတာ္မူ၏။ ထိုေက်ာင္း၌ တစ္ေနကုန္ ေနေတာ္မူၿပီးလ်င္အရွင္အာနႏၵာႏွင့္အတူ ေရခ်ိဳးဆိပ္သို႕ၾကြသြား၍ ေရသပၸာယ္ေတာ္မူ၏။ ေရသပၸာယ္ၿပီးေသာအခါ အရွင္အာနႏၵာက ဘုရားရွင္အား ဓမိၼကပုဏၰား၏ေက်ာင္းသို႕ ၾကြေတာ္မူရန္ ပန္ၾကား၏။ ဗုဒၶသည္ ထိုေက်ာင္းသုိ႕ ၾကြသြား၏။
ရဟန္းတို႕သည္ တရားစကားၿဖင့္ စည္းေဝးေနၾက၏။ ဗုဒၶသည္ တံခါးမုခ္အၿပင္ ဘက္၌ရပ္လ်က္ စကားအဆံုးကို ဆိုင္းငံ့ေနေတာ္မူ၏။စကားဆံုးလတ္ေသာ္ ေခ်ာင္းဟန္႕၍ တံခါးရြက္ကို ေခါက္၏။ ရဟန္းတို႕ကတံခါးကိုဖြင့္၍ဗုဒၶသည္ခင္းထားအပ္ေသာေနရာ၌ထိုင္ၿပီးလ်င္"ရဟန္းတို႕၊ယခုၾကြလာေသာအခါအဘယ္စကားၿဖင့္သင္တို႕စည္းေဝး၍ ေဟာေၿပာေနၾကကုန္သနည္းဟု ေလ်ွာက္ၾကေသာ္ ဗုဒၶသည္မိမိ ဘုရားမၿဖစ္မီက ၾကံဳေတြ႕ခဲ့ရပံုမ်ားကို ေၿပာၿပလို၍ အရိယပရိေယတနသုတ္ကို ေဟာေတာ္မူ၏။
ထိုတရားပြဲမ်ား၌ တခါတစ္ရံ ရဟန္းတစ္ပါးသည္ ေနရာမွထ၍ လက္အုပ္ခ်ီကာ ဗုဒၶအား အခြင့္ပန္ၾကားၿပီးသည့္ေနာက္ မိမိသိလိုေသာအခ်က္ကို ေမးေလွ်ာက္ေလ့ရွိ၏။ တရားပြဲမ်ားသည္ အေတာ္ညဥ္႔နက္မွၿပီးဆံုး၏။ဘုရားရွင္ပင္ပန္းေညာင္းညာေသာအခါအရွင္အာနႏၵာ၊အရွင္သာရိပုတၱရာစေသာ တပည့္မေထရ္ၾကီးမ်ားက ဆက္လက္၍ ေဟာေၿပာၾက၏။
ဗုဒၶႏွင့္ ရဟန္းသံဃာတို႕၏ စည္းေဝးပြဲမ်ားသည္ အလြန္တိတ္ဆိတ္ေသာ စည္းေဝးပြဲမ်ားၿဖစ္၏။ သာမညဖလသုတ္၌အဇာတသတ္မင္းသည္ ဘုရားရွင္ကို ဖူးေၿမွာ္ရန္ ဆရာဇီဝကႏွင့္အတူ ေက်ာင္းေတာ္သုိ႕ သြား၏။ အခ်ိန္ကား ညခ်မ္းအခ်ိန္ၿဖစ္၏။ ဘုရင္သည္ ေက်ာင္းအနီးသို႕ ခ်ဥ္းကပ္မိေသာအခါ ၾကက္သီးေမြးညင္းထ၍ ထိတ္လန္႕သြား၏။ အဘယ္ေၾကာင့္ဆိုေသာ္ ထိုအခ်ိန္၌ ဗုဒၶသည္ ရဟန္းသံဃာ ၁၅၀၀ ႏွင့္အတူ ေက်ာင္းတိုက္ထဲ၌ သီတင္းသံုးေနေတာ္မူေသာ္လည္း ေခ်ာင္းဆိုးသံ ေခ်သံ တစ္ခ်က္မွ်မၾကားရဘဲအလြန္တိတ္ဆိတ္ေနေသာေၾကာင့္ၿဖစ္၏။ဇီဝကကအားေပးႏွစ္သိမ့္မွအဇာတသက္မင္းသည္ ေၾကာက္စိတ္ေၿပ၍ ေက်ာင္းထဲသုိ႕ဝင္ၿပီးေနာက္ ဗုဒၶကို ဖူေၿမာ္ေလသည္။
ဗုဒၶသည္တိတ္ဆိတ္မႈကိုႏွစ္သက္၏။တစ္ခါတစ္ရံဆြမ္းစားၿပီးလ်ွင္ေတာထဲသုိ႕ၾကြသြား၍သစ္ပင္မ်ားေအာက္၌ ေနေတာ္မူေလ့ရွိ၏။ ရဟန္းတို႕အား စကားေၿပာလ်င္ တရားစကားကိုသာေၿပာရန္၊ သို႕မဟုတ္ ဆိတ္ဆိတ္ေနရန္ မၾကာခဏသတိေပး၏။တစ္ခါေသာ္ဗုဒၶကိုဖူးေၿမာ္ရန္ေရာက္လာၾကေသာရဟန္းတို႕သည္အခ်င္းခ်င္း ေအာ္ဟစ္ေၿပာဆို၍ ဆူညံလွသၿဖင့္ေက်ာင္းမွႏွင္ထုတ္ခံၾကရ၏(မဇၩိမနိကာယ္၊စတုမသုတ္)။တိတ္ဆိတ္မႈကို ဗုဒၶႏွစ္သက္ေၾကာင္း လူအမ်ားသိၾက၏။ ပရိဗုိဇ္တို႕သည္ ဆူညံစြာ စကားေၿပာေနၾကစဥ္ အေဝးမွလာေသာ ဗုဒၶဝါဒီတစ္ဦးကို ၿမင္ေသာ္ အခ်င္းတုိ႕အသံမၿပဳၾကကုန္လင့္၊ ဗုဒၶ၏တပည့္သည္ လာေန၏။ သူတို႕သည္ တိတ္ဆိတ္မႈကို ႏွစ္သက္၏ ဟု အခ်င္းခ်င္း သတိေပး၍ ဆိတ္ဆိတ္ေနၾက၏။(အဂၤုတၱရ-ကိံဒိဌိကသုတ္)
ဗုဒၶ၏ ရုပ္သြင္ၿပင္ လကၡဏာကို ယခုေခတ္ လူတို႕စိတ္ကူၿဖင့္ ခန္႕မွန္းၾကည့္ရန္ခဲယဥ္း၏။ အဘယ္ေၾကာင့္ဆိုေသာ္ ေရွးအက်ဆံုး ဗုဒၶရုပ္ဆင္းတုေတာ္မ်ားသည္ ဂရိ(ေခါမ) လက္ရာမ်ားကို အေၿခၿပဳထား၍ ဗုဒၶပရိနိဗၺာန္ၿပဳၿပီးသည္.ေနာက္ ႏွစ္ေပါင္း အေတာ္ၾကာသည့္တုိင္ေအာင္ ဗုဒၶရုပ္တုမ်ားကို ထုလုပ္ကိုးကြယ္ေသာ အေလ့အထမရွိေခ်။ အဂၤလိပ္ ပညာရွင္ ဆာခ်ား(စ) အဲလိေယာ့ ၏ ထင္ၿမင္ခ်က္ကို ေဖာ္ၿပရမည္ဆိုေသာ္ "သူေတာ္သူၿမတ္အသြင္ ၿပထားေသာ ဗုဒၶရုပ္တုမ်ား ကို ၾကည့္ၿခင္းအားၿဖင့္ ဗုဒၶ၏ ရုပ္လကၡဏာသြင္ၿပင္ကို အမွန္အတိုင္း စိတ္ထဲ၌ ၿမင္လာႏုိင္လိမ့္မည္ဟု က်ြႏ္ုပ္ မထင္ပါ။ အိႏိၵယၿပည္ဆားနတ္အရပ္၌ ေတြ႕ရေသာ လုလင္ပ်ိဳအသြင္ ထုလုပ္ထားသည့္ ဗုဒၶရုပ္တုမ်ားသည္ သာလ်ွင္ ဗုဒၶ၏ နဂိုဥပဓိရုပ္ကို အေတာ္အတန္ မွန္ကန္စြာ ေဖာ္ၿပထားသည္ဟု က်ြန္ပ္ထင္ပါသည္။ ထိုရုပ္တုမ်ားသည္ ေဂါတမဗုဒၶ၏ ရုပ္အဂၤါလကၡဏာမ်ားကို တိက်မွန္ကန္စြာ ေဖာ္ၿပထားသည္ဟု မဆိုႏုိင္ေစကာမူ သန္မာေတာင့္တင္းေသာ ကိုယ္လံုးကိုယ္ေပါက္ႏွင့္ အာဇာနည္စိတ္ဓာတ္ရွိေသာ နိေပါမင္းသားပ်ိဳ၏ ရုပ္လကၡဏာ ေပၚထင္လ်က္ရွိပါသည္။ ေဂါတမသည္ ဗုဒၶ၊ သို႕မဟုတ္ စၾကဝေတးမင္းၿဖစ္ရန္ ဇာတာပါသည္ဆိုေသာ စကားမွာ ယုတၱိရွိ၏။" (Sir Charles Eliot: Hindduism & Buddhism- Vol.I, pp.171)
ဗုဒၶသည္က်န္းမာေတာင့္တင္းေသာပုဂၢိဳလ္ၿဖစ္ေၾကာင္းပိဋကတ္စာေပ၌ထင္ရွား၏။ဘုရားမၿဖစ္မီက ေၿခာက္ႏွစ္တိုင္တိုင္ ၿပင္းထန္ေသာအက်င့္ကိုဆင္းရဲၿငိဳၿငင္စြာက်င့္ႏုိင္ခဲၿခင္း၊အသက္၈၀ထိတစ္ေနရာမွတစ္ေနရာသို႕ ေၿခလ်င္ခရီးလွည့္လည္၍ တရားေဟာေၿပာၿခင္း၊ အိုမင္းေသာအရြယ္၌ ေရာဂါေဝဒနာ အၿပင္းအထန္ခံစားၿပီးသည့္ေနာက္၌ပင္ မိုင္ေပါင္းမ်ားစြာ ေဝးေသာ ကုသိနာရံုသို႕ ေၿခလ်င္ခရီးၾကြသြားၿခင္း စသည္တို႕ကို ေထာက္ဆ၍ ဗုဒၶသည္ ကိုယ္ခႏၶာ အထူးၾကံ့ခိုင္ ေတာင့္တင္းေၾကာင္းယံုမွားဖြယ္မရွိေခ်။
ထိုမွ် ထူးထူးၿခားၿခား ကိုယ္လက္က်န္းမာေတာင့္တင္းမႈသည္ အေၾကာင္းအမ်ိဳးမ်ိဳးေၾကာင့္ ၿဖစ္၏။ ဗုဒၶသည္ အစားအေသာက္၌ မယုတ္မလြန္ ၿခိဳးၿခံ၏။ " ရဟန္းတို႕၊ ငါသည္ ညစာမစားရေသာေၾကာင့္ က်န္းမာ၍ အနာေရာဂါကင္း၏။ကိုယ္လက္ၾကံ့ခုိင္၍ခ်မ္းသာစြာေနရ၏"မဇၩိမနိကာယ္၊ကိဋာဂီရိသုတ္)။ ေလာက၌က်န္းမာ၍ အသက္ရွည္ေသာသူတို႕သည္ အမ်ားအားၿဖင့္ ဘဝရည္ရြယ္ခ်က္ တစ္ခုခုရွိ၍ မနားမေန အလုပ္လုပ္ ေသာသူမ်ား ၿဖစ္၏။
ဗုဒၶသည္ လူသတၱဝါတို႕ကို သံသရာဝဋ္ဆင္းရဲမွ ကယ္ခ်ြတ္ရန္ ရည္ရြယ္၍ ပရိနိဗၺာန္ၿပဳခါနီးေသာ အခါ၌ပင္ သုဘဒၵါရဟန္းအား ေဟာေၿပာဆံုးမေတာ္မူခဲ.ေသးသည္ မဟုတ္ပါေလာ။ဗုဒၶအား အထူးက်န္းမာ အသက္ရွည္ေစေသာ အဓိကအေၾကာင္းတရားမွာ ကိေလသာမီးအားလံုး ၿငိမ္းသတ္ၿပီး၍ ထာဝရ စိတ္ၿငိမ္းခ်မ္းမႈၿဖစ္၏။ တစ္ခါေသာ္ ဗုဒၶသည္ အာဠဝီၿပည္ ႏြားတို.သြားရာၿဖစ္ေသာ လမ္းနံေဘးရွိ ရင္းတိုက္ေတာအတြင္း သစ္ရြက္အခင္း၌ သီတင္းသံုးေနေတာ္မူ၏။ ဟတၳာအာဠဝက မင္းသားသည္ လွည္.လွည္သြားလာရင္း ဗုဒၶကိုၿမင္ေလေသာ္ အနီးသို႕ခ်ဥ္းကပ္ၿပီးလ်င္ "ၿမတ္စြာဘုရား၊ အရွင္ဘုရားသည္ ခ်မ္းသာစြာ အိပ္စက္ေတာ္ မူရပါ၏ေလာ" ဟုေမးေလ်ွာက္၏။ ဗုဒၶက " မင္းသား၊ ငါသည္ ခ်မ္းသာစြာ အိပ္ရေပသည္ "ဟု ၿပန္ေၿပာ၏၊
ထိုအခါ မင္းသားသည္ မ်ားစြာအံ့ဩ၍ "အရွင္ဘုရား၊ ယခုအခ်ိန္အခါသည္ ေဆာင္းဥတုၿဖစ္၍ အလြန္ေအးခ်မ္းလွပါ၏။ ေၿမသည္ ႏြားခြာရာတို႕ၿဖင့္ ၾကမ္းတမ္းလွပါ၏။ သစ္ရြက္အခင္းသည္ ပါးလြန္းလွပါ၏။သစ္ပင္မွသစ္ရြက္တို႕သည္က်ဲရဲရဲရွိၾကပါကုန္၏။အရပ္ေလးမ်က္ႏွာမွ ေအးၿမေသာ ေလတိုက္ခတ္ေန၍ ဆီးႏွင္းတို႕ တဖြဲဖြဲက်လ်က္ရွိပါ၏။သို႕ၿဖစ္ပါလ်က္ ငါသည္ ခ်မ္းသာစြာအိပ္ရသည္ ဟု အရွင္ဘုရား မိန္႕ေတာ္မူဘိ၏" ဟုေလ်ွာက္၏။ ထိုအခါ ဗုဒၶက ေလာက၌ ကာမဂုဏ္ ခံစား၍ ႏူးညံ.ေသာေနရာ၌ အိပ္ရေသာ္လည္း ကိေလသာမီး ေတာက္ေလာင္ေနေသာသူသည္ ခ်မ္းသာစြာအိပ္ရမည္ မဟုတ္ေၾကာင္း၊ မိမိမွာ ကိေလသာ ရာဂမီး ပယ္သက္ၿပီးၿပီၿဖစ္၍ မည္သည့္ေနရာမ်ိဳး၌မဆို ခ်မ္းသာစြာ အိပ္စက္ရေၾကာင္း မိန္႕ေတာ္မူေလသည္။ (အဂၤုတၱရနိကာယ္၊ တိကဒဟတၳာဠဝကသုတ္)
ဗုဒၶ၏ စိတ္ၿငိမ္းခ်မ္းမႈသည္ ရုပ္လကၡဏာ အဆင္းသဏၭာန္၌ အၿမဲထင္ဟပ္ေပၚလြင္ေနမည္ၿဖစ္၏။ သုိ႕ၿဖစ္၍ ဗုဒၶကို ပထမအၾကိမ္ ေတြ႕ၿမင္ရေသာ ဥပကတကၠတြန္းက "ငါ့ရွင္ ၊ သင္သည္ မည္သူၿဖစ္သနည္း၊ သင္၏ ဣေၿႏၵတို႕သည္ ၾကည္လင္လွ၏။ အေရးအဆင္းသည္ စင္ၾကယ္၍ ၿပိဳးၿပိဳးၿပက္ၿပက္ရွိ၏" ဟု ဆို၏။ ဗုဒၶကို ေဆးေဖာ္ေၾကာဖက္ မလုပ္ဘဲေနရန္ ဆံုးၿဖတ္ထားေသာ ပဥၥဝဂၢီငါးဦးသည္ ဗုဒၶကို ၿမင္ရုံႏွင့္ပင္ မိမိတို႕၏ဆံုးၿဖတ္ခ်က္ကို ေမ့ေလ်ာ့၍ ခရီးဦးၾကိဳၿပဳၾက၏။
ဗုဒၶ၏ တင့္တယ္ခံညားေသာ ဥပဓိရုပ္ေၾကာင့္ တစ္ၾကိမ္ၿမင္ကာမ်ွႏွင့္ ၾကည္ညိဳေသာသူမ်ား ရွိသည့္နည္းတူ ဗုဒၶ၏ သီလဂုဏ္၊ သမာဓိဂုဏ္ သတင္းကို ၾကားကာမ်ွႏွင့္ ၾကည္ညိဳေသာသူမ်ားမွာလည္း မနည္းလွေခ်။ေပါကၡရႆတီ,ေသာဏဒႏၱစေသာအလြန္ဇာတ္ၾကီး၊မာနၾကီးသည့္ၿဗဟၼာဏေခါင္းေဆာင္တုိသည္ပင္ ဗုဒၶ၏ ဂုဏ္သတင္းကို ၾကားရုံမ်ွႏွင့္ သြားေရာက္ဖူးေတြ႕လိုေသာ ဆႏၵၿဖစ္ေပၚလာၾက၏။ ပါဠိပိဋကတ္၌ ဗုဒၶအား အထူးလိႈက္လိႈက္လွဲလွဲ ၾကည္ညိဳေသာ ပုဂၢိဳလ္ႏွစ္ဦးမွာ ၿဗဟၼာယုအမည္ရွိ ဇာတ္ၾကီး ၿဗဟၼာဏတစ္ဦးႏွင့္ ပေသနဒီေကာသလမင္းတို႕ ၿဖစ္၏။သူတို႕သည္ ဗုဒၶ အထံသုိ႕လာ၍ ဖူးေၿမာ္ေသာအခါ၌ ဗုဒၶ၏ ေၿခတို႕ကို လက္ၿဖင့္ဆုပ္နယ္ပြတ္သပ္၍ ပါးစပ္ၿဖင့္အထပ္ထပ္ နမ္းရႈပ္ၾကေလသည္။ (မဇၩိမနိကာယ္၊ ၿဗဟၼာယုသုတ္ႏွင့္ ဓမၼေစတိယသုတ္)
ေကာသလမင္းသည္ ဓမၼေစတိယသုတ္၌ ဗုဒၶကို လူတို႕မည္မ်ွၾကည္ညိဳေလးစားေၾကာငး္ ေလ်ွာက္ၾကား၏။ ဗုဒၶ၏ တရားပြဲ၌ တရားနာပရိတ္သက္မွာ ဗုဒၶကို အလြန္ေလးစား၍ တိတ္ဆိတ္စြာ တရားနာၾကေသာေၾကာင့္ တစ္စံုတစ္ေယာက္ ေခ်ာင္းဟန္႕သံ၊ တံေတြးေထြးသံကို ဘယ္အခါမ်ွ မၾကားရပါ။ တစ္ခါေသာ္ မိမိသည္ မွဴးမတ္ဗုိလ္ပါမ်ားႏွင့္ခရီးထြက္သြား၍ညစခန္းခ်ေသာအခါဣသိဒတၱႏွင့္ပုရာဏအမည္ရွိအမတ္ၾကီးႏွစ္ဦးသည္ မိမိတို႕၏အရွင္သခင္ဘုရင္ရွိရာဘက္သို႕ေၿခၿပဳ၍ဗုဒၶရွိရာအရပ္ကိုကားေခါင္းၿပဳလ်က္အိပ္ၾကပါသည္ဟု ေလ်ွာက္ထား၏။
ပရိဗုိဇ္္တစ္ဦးကလည္း ရဟန္းေဂါတမသည္ အရာမက မ်ားစြာေသာ ပရိသတ္အားတရားေဟာေနစဥ္ တစ္စံုတစ္ေယာက္ေသာသူမ်ွ ေခ်ဆတ္ၿခင္း၊ ေခ်ာင္းဟန္႕ၿခင္း မၿပဳဘဲ ရိုေသစြာ တရားၾကားနာၾကပါသည္။ သိကၡာခ်၍ လူထြက္ေသာ တပည့္တို႕သည္ ရဟန္းေဂါတမ၏ ဂုဏ္ေက်းဇူးကိုသာလ်ွင္ ဆိုေလ့ရွိပါသည္။ သူတစ္ပါးကို မကဲ့ရဲ႕ဘဲ မိမိတို႕ကိုယ္ကိုသာ ကဲ့ရဲ႕ၾကပါသည္ဆို၏။(မဇၩိမနိကာယ၊ မဟာသကုလုဒါယီသုတ္)
ဤသို႕မ်ားစြာေသာလူတို.၏ ၾကည္ညိဳေလးစားၿခင္း ခံရေသာ္လည္း ဗုဒၶသည္ မိမိအား လြန္လြန္ကဲကဲ ပုဂၢိဳလ္စြဲ ၾကည္ညိဳမႈကို လံုးဝမလိုလားေခ်။ မိမိအား အလြန္အမင္း ၾကည္ညိဳေသာ ဝကၠလိရဟန္းအား မိန္.ၾကားခ်က္သည္ရွင္းလင္းၿပတ္သား၏။"ဝကၠလိ၊ဤအပုပ္ေကာင္ကိုဖူးၿမင္ၿခင္းၿဖင့္အဘယ္အက်ိဳးရွိမည္နည္း။ ဝကၠလိ၊ တရားကိုၿမင္ေသာသူသည္ ငါဘုရားကို ၿမင္သည္မည္၏။" (သံယုတၱနိကာယ္၊ ခႏၵသံယုတ္-ဝကၠလိသုတ္)
စင္စစ္ဗုဒၶသည္ ကမာၻသမိုင္း၌ အာဏာရွင္၊ ႏိုင္ငံေရး ဘာသာေရးေခါင္းေဆာင္မ်ား အားေပးေလ့ရွိေသာ ပုဂၢိဳလ္ကိုးကြယ္မႈကို အတိအလင္း ဆန္႕က်င္ေသာ ေရွးဦးပထမ ပုဂၢိဳလ္ၿဖစ္သည္ဆိုကမွားမည္မဟုတ္ေခ်။ ဤအေၾကာင္းႏွင့္ပတ္သက္ေသာ ဗုဒၶမိန္႕ၾကားခ်က္မ်ားကို ေရွ႕၌ၿပဆိုပါအံ့။
ဗုဒၶသည္ မိမိအား အလြန္အမင္း ခ်ီးက်ဴးပူေဇာ္မႈကိုလည္း မႏွစ္သက္ေခ်။ တစ္ခါေသာ္ ေဗာဓိမင္းသားသည္ ဗုဒၶအား၊ နန္းေတာ္သို႕ ဆြမ္းစားရန္ ပင့္ဖိတ္၍ ဗုဒၶၾကြလာမည့္လမ္း၌ အဖိုးတန္ ကမၺလာပုဆိုးၿဖဴကို ခင္းထား၏။ ဗုဒၶသည္ ၾကြလာ၍ ပုဆိုးၿဖဴခင္းထားသည္ကို ၿမင္ေသာ္ ေရွ႕ဆက္မသြားဘဲ ရပ္တန္႕၍ေန၏။ မင္းသားက ပုဆိုးၿဖဴအခင္းအားလံုးကို ရုပ္သိမ္းၿပီးေသာအခါမွ နန္းတြင္းသို႕ ဝင္ေတာ္မူ၏။ (မဇၩိမ နိကာယ္၊ ေဗာဓိရာဇကုမာရသုတ္)
လူအမ်ား၏ ခ်ီးက်ဴးပူေဇာ္ၿခင္း ခံရေသာ္လည္း တစ္ခါတစ္ရံ ဗုဒၶသည္ မိမိကုိယ္ကုိ ႏွိမ့္ခ်၍ ေၿပာေလ့ရွိ၏။ ပရဗုိဇ္တစ္ဦးက ဗုဒၶသည္ အစစအရာရာ၌ ၿခိဳးၿခံစြာက်င့္ႏိုင္ပါေပသည္ဟု ခ်ီးက်ဴး၏။ ထိုအခါ ဗုဒၶက မိမိ၏ၿခိဳ႕ၿခံစြာက်င့္မႈမွာအခိ်ဳ႕ေသာတပည့္ရဟန္းတို႕ကမိမိထက္သာလြန္၍ၿခိဳးၿခံစြာ ေနထိုင္စားေသာက္ၾကပါသည္ဟု မိန္႕ၾကား၏(မဇၩိမနိကာယ္၊မဟာသကုလဒါယီသုတ္)။တစ္ေန႕သာ ညေနခ်မ္း၌ ဗုဒၶသည္ ရဟန္းမ်ားႏွင့္အတူ ထိုင္လ်က္ရွိစဥ္"ရဟန္းတို႕၊သင္တို႕သည္အကယ္၍ငါ၌ကိုယ္ႏွင့္ႏႈတ္စပ္ေသာအၿပစ္တစ္စံုတစ္ရာ ေတြ႕ၿမင္ပါက ငါ့အား ေလ်ွာက္ထားၾကကုန္ေလာ" ဟုမိန္႕ေတာ္မူ၏။ (သဂါထာဝဂၢသံယုတ္ ၊ ဝဂီသသုတ္)
ပိဋကတ္စာေပ၌ ဗုဒၵ၏ စိတ္သေဘာထား ၿမင့္ၿမတ္မႈ၊ သနားၾကင္နာမႈ႕၊ ေထာက္ထားစာနာမႈ႕စေသာ ဂုဏ္မ်ားကို အထူးေပၚလြင္ထင္ရွားေစေသာ ပါဠိေတာ္မွာ ဒီဃနိကာယ္မွ မဟာပရိနိဗၺာနသုတ္ၿဖစ္၏။ ဤေနရာ၌ ဗုဒၶ၏ စိတ္ဓာတ္ၿမင့္ၿမတ္မႈ ထင္ဟပ္ေနေသာ ေနာက္ဆံုးမိန္႕ၾကားခ်က္မ်ားကို ေဖာ္ၿပပါအံ့။ ဗုဒၶသည္ ေရႊပန္းထိမ္သား စုႏၵ၏ ဝက္သားဆြမ္းကို ဘုဥ္းေပးၿပီးေနာက္ ဝမ္းေသြးသြန္ ေရာဂါ အၿပင္းအထန္ ခံစားရ၏။သုိ႕ရာတြင္စုႏၵအားစိတ္မေကာင္းမၿဖစ္ေစလိုေသာေၾကာင့္ဘုရားရွင္ေနာက္ဆံုးဘုဥ္းေပးေသာဆြမ္းသည္ အၿခားဆြမ္းတို႕ထက္အက်ိဳးအာနိသင္ၾကီးမားသည္ဟူဘုရားရွင္၏မ်က္ေမွာက္မွၾကားလုိက္ရေၾကာင္း ေၿပာၿပ၍ စုႏၵ၏ ႏွလံုးမသာၿခင္းကို ေၿဖေဖ်ာက္ရန္ အရွင္အာနႏၵာအား မွာၾကားေတာ္မူခဲ့၏။
အရွင္အာနႏၵာက ဗုဒၶသည္ ပရိနိဗၺာန္ မစံဝင္မီ တပည့္သံဃာတို႕အတြက္ တစ္စံုတစ္ရာ မွာၾကားေတာ္မူခဲ့လိမ့္မည္ဟုမိမိယံုၾကည္ပါေၾကာင္းေလ်ွာက္ထား၏။ထိုအခါဗုဒၶမိန္႕ၾကားေသာစကားမွာ ေအာက္ပါအတိုင္းၿဖစ္၏။
" အာနႏၵာ၊ ငါဘုရားအား သင္တုိ႕ အဘယ္ေၾကာင့္ ဤမွ်ေလာက္ ေတာင့္တေနဘိသနည္း။ ငါသည္ တရားဓမၼကိုအၾကြင္းမဲ့ ေဟာၾကားခဲ့ေပၿပီ။သင္တို႕သည္ငါ၏ ေနာက္လိုက္ၿဖစ္သည္၊ငါသည္သင္တို႕၏ ေခါင္းေဆာင္ၿဖစ္သည္ဟု ငါမယူဆခဲ့ေခ်။အာနႏၵာ၊ငါသည္ အိုမင္း၍ ဘဝခရီး၏ အဆံုးပိုင္းသို႕ ေရာက္ရွိေနေပၿပီ။ ထို႕ေၾကာင့္ သင္တို႕သည္ မိမိကုိယ္ကိုသာ မွီခိုကိုးကြယ္၍ ေနၾကကုန္ေလာ။ တရားမွတစ္ပါး မွီခိုကိုးကြယ္ရာ မရွိဘဲ တရားသာလ်င္ မွီခိုကိုးကြယ္ရာ ရွိသည္ၿဖစ္၍ ေနၾကကုန္ေလာ"
တစ္ေနရာ၌ အရွင္သာရိပုတၱရာက သဗၺညဳတဥာဏ္အရာ၌ ၿမတ္စြာဘုရားထက္ သာလြန္၍သိေသာ သမဏၿဗာဟၼာဏသည္ေရွးကမရွိခဲ့၊ေနာင္ရွိမည္လည္းမဟုတ္၊ယခုလည္းမရွိဟုက်ြႏု္ပ္ယံုၾကည္ပါသည္ဟု ေလ်ွာက္၏။ ထိုအခါ ဗုဒၶက " သာရိပုတၱရာ၊ သင္သည္ ပြင့္ၿပီး ပြင့္ဆဲပြင့္လတၱံ႕ေသာ ဘုရားရွင္တုိ႕၏ စိတ္ကို သင္၏ ဥာဏ္ၿဖင့္ခြဲၿခားမသိပါဘဲလ်က္ အဘယ္ေၾကာင့္ ဤသုိ႕ ၾကီးက်ယ္ခံ့ညားလွေသာ၊ တိက်ေသာ စကားကို ဆိုဘိသနည္း" ဟု မိန္႕ေတာ္မူ၏။
ထို႕ေနာက္ ကုသိနာရုံဥယ်ာဥ္၌ ပရိနိဗၺာန္စံဝင္ခါနီးတြင္ နတ္ၿဗဟၼာတို႕သည္ ဤသို႕ပူေဇာ္ကာမွ်ၿဖင့္ ငါဘုရားအားၿမတ္ႏိုးသည္မမည္ေသး။အၾကင္ဥပါသကာဥပသကာမတို႕သည္လည္းေကာင္း၊ရဟန္းေယာက္်ား၊ ရဟန္းမိန္းမတို႕သည္ လည္းေကာင္း ငါေဟာၾကားအပ္ေသာ တရားႏွင့္အညီ က်င့္ၾကံေနထိုင္၏။ ထိုသူတို႕သည္သာလ်ွင္ငါဘုရားကိုခ်စ္ၾကည္ၿမတ္ႏိုးရွိခိုးပူေဇာ္ၾကသည္မည္၏"ဟုမိန္႕ေတာ္မူ၏။အရွင္အာနႏၵာက"အရွင္ဘုရား၊ကိုယ္ေတာ္ၿမတ္နိဗၺာန္လားခဲ့ေသာ္အေလာင္းေတာ္ အား က်ြႏု္ပ္တုိ႕ ၿပဳဖြယ္ကိစၥကို အဘယ္သို႕ၿပဳရပါအံ့နည္း" ဟုေမးေလ်ွာက္၏။ ထိုအခါ၌ ဗုဒၶက " အာနႏၵာ၊ ငါဘုရား၏အေလာင္းေတာ္ကိုမီးပူေဇာ္ၿခင္းစသည္တို႕၌သင္တို႕အေၾကာင့္ၾကကုန္လင့္။မိမိ၏အစီးအပြားၿဖစ္ေသာ အရဟတၱဖိုလ္ရၿခင္းငွာ သာ မ်ားစြာ လံု႕လၿပဳၾကကုန္ေလာ့" ဟု မိန္႕ေတာ္မူ၏။
ပရိနိဗၺာန္ စံဝင္ခါနီး၌ ဗုဒၶသည္ အရွင္အာနႏၵာအား " အာနႏၵာ၊ ငါ၏ တပည္. ရဟန္းသံဃာတို႕သည္ ငါပရိနိဗၺာန္ စံဝင္ေသာအခါ ငါဘုရားမရွိၿပီ၊ ငါလြန္ၿပီဟုထင္မွတ္ၾကေပလိမ့္မည္။ ထိုသို႕ မမွတ္သင့္ ငါေဟာေသာတရားသည္ ငါလြန္ေသာအခါ သင္တို႕၏ ဆရာၿဖစ္လတၱံ႕။ ထို႕ေၾကာင့္ ငါလြန္ေသာအခါ ငါရွိသည္ဟုသာ ေကာင္းစြာမွတ္၏" ဟု မိန္႕ၾကား၍ ရဟန္းတို႕အား မိမိ၏တရား၌ တစ္စံုတစ္ရာ ယုံမွားမႈ ရွိလ်ွင္ မိမိမလြန္မီွ ေမးေလ်ွာက္ၾကရန္သတိေပး၏။သို႕ရာတြင္ရဟန္းတို႕က မည္သို႕မ်ွမေမးေလွ်ာက္ၾကေခ်။ ထုိ႕ေနာက္ ဗုဒၶသည္ "သခၤါရတရားတို႕သည္ ပ်က္စီးတတ္ေသာ သေဘာရွိကုန္၏။ သင္တုိ႕သည္ မေမ့မေလ်ာ့ဘဲ က်င့္ၾကံအားထုတ္ၾကကုန္ေလာ့" ဟု ေနာက္ဆံုးမိန္႕ၾကားၿပီးလ်ွႈင္ ပရိနိဗၺာန္ ၿပဳေတာ္မူ၏။
ဗုဒၶ၏ ေနာက္ဆံုးဘဝ ၿဖစ္စဥ္မ်ားကို ေဖာ္ၿပေသာ မဟာပရိနိဗၺာနသုတ္သည္ အၿခားသုတ္မ်ားထက္ ရွည္လ်ား၍ အလြန္ထူးၿခား မွတ္သားဖြယ္ေကာင္းေသာ သုတ္ၿဖစ္၏။ ေလာက၌ နဂိုမူလက စိတ္ႏွလံုးေကာင္းရွိေသာ သူတို႕သည္ပင္ အိုမင္းေသာအရြယ္၌ က်န္းမာေရး မ်ားစြာယိုယြင္းပ်က္ၿပားမႈ မရွိေစကာမူ အမ်ားအားၿဖင့္ စိတ္ဓာတ္ယိုယြင္းဆုတ္ယုတ္လာၾက၏။ ငါစြဲၾကီးမား၍ သူတစ္ပါးအေပၚ ဆရာလုပ္လိုၿခင္း၊ သူတစ္ပါးကို အၿပစ္ၿမင္၊ အထင္အၿမင္မေသးေစလိုၿခင္း၊(အရွင္သာရိပုတၱရာအား မိန္႕ၾကားခ်က္)ပုဂၢိဳလ္ကိုးကြယ္မႈမၿဖစ္ေစလိုၿခင္းစေသာလကၡဏာမ်ားၿဖင့္ၿမင့္မားေသာအာဇာနည္စိတ္ဓာတ္ကို အထင္အရွား ၿပသေတာ္မူခဲ့ေပ သည္။
သုိ႕ၿဖစ္၍ ခရစ္ယာန္ဘာသာဝင္ ပညာရွင္တစ္ဦးက မဟာပရိနိဗၺာနသုတ္မွာ ကမာၻ႔စာေပ၌ အချံ့ငားဆံုး စိတ္အားတက္ၾကြဖြယ္အေကာင္းဆံုးစာေပတစ္ခုၿဖစ္ပါေပသည္ဟုေရးသားခဲ့၏။စင္စစ္မဟာပရိနိဗၺာနသုတ္၌ ဗုဒၶသည္ ေႏွာင္းလူတို႕က လြန္ကဲေသာ သဒၶါယံုၾကည္စိတ္ၿဖင့္ဖန္တီးထားေသာ အနႏၵဘုန္းေတာ္ရွင္ မဟုတ္ေတာ့ဘဲအလြန္စိတ္ဓာတ္ၿမင့္ၿမတ္၍ၾကည္ညိဳဖြယ္ေကာင္းေသာကမာၻ႔စံၿပအာဇာနည္ပုဂၢိဳလ္သူၿမတ္အၿဖစ္ ေပၚလြင္ထင္ရွားလ်က္ ရွိေပသည္။